Babam sitede lojman karşılığı sigortasız çalışıyor, bu yasal mı?

Hukuki dayanak:

• İş Kanunu'nun 32. maddesine göre ücret, bir iş karşılığında para ile ödenen tutardır ve kural olarak Türk parası ile ödenir. Lojman bir yan menfaat olabilir, ama asgari ücretin yerini tutmaz.
• 5510 sayılı Kanun'a göre işveren, çalıştırdığı kişiyi işe başlamadan önce sigortalı olarak bildirmek zorundadır. Bildirilmeyen çalışmalar için hizmet tespiti davası, çalışmanın geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılmalıdır; bu süre hak düşürücüdür.
• Sigortasız çalıştırılan işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı isteyebilir. Ödenmeyen ücretler için zamanaşımı beş yıldır.

Kira sözleşmesi neden sorunlu: Bekçi evi gibi ortak yerler kat maliklerinin ortak mülkiyetindedir ve yöneticinin bunu tek başına kiraya vermesi tartışmalıdır. Daha önemlisi, babanız ev için ödeme yapmıyor, karşılığında çalışıyorsa ortada gerçek bir kira ilişkisi değil, iş ilişkisinin parçası olan bir lojman tahsisi vardır. Sözleşmede kira bedeli, süre ve özellikle tahliye taahhüdü olup olmadığını mutlaka kontrol edin.

Ne yapmalısınız:

• Babanızın çalıştığını gösteren delilleri toplayın: site sakinlerinin tanıklığı, yöneticiyle yazışmalar, verilen talimatlar, fotoğraflar, varsa yapılan küçük ödemelerin dekontları.
• SGK il müdürlüğüne ya da ALO 170'e sigortasız çalıştırma şikâyetinde bulunun; müfettiş tespiti hizmet tespiti davasında güçlü bir delil olur.
• Ücret ve tazminat alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurun; hizmet tespiti davası ise arabuluculuğa tabi değildir.
• Noterdeki sözleşmede tahliye taahhüdü varsa hiç beklemeden bir avukata gösterin.

Babanızın hem barınma hem de çalışma haklarını korumak için önce delilleri güvenceye almanızı, ardından yönetimle yazılı olarak görüşmenizi öneririm.