Genel haciz yoluyla takip nedir?

Genel haciz yoluyla takip, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklının, para alacağını icra dairesi aracılığıyla tahsil etmek için başvurduğu en yaygın icra takibi türüdür. Mahkeme kararına (ilama) dayanmadığı için “ilamsız takip” olarak da anılır. Fatura, sözleşme, adi borç senedi ya da belgeye bağlı olmayan bir para alacağı için bu yol kullanılabilir.

Dayanak

Genel haciz yoluyla takip, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 58 ila 78. maddelerinde düzenlenmiştir.

Nasıl işler?

1. Takip talebi: Alacaklı, icra dairesine yazılı, sözlü veya elektronik ortamda takip talebinde bulunur. Talepte tarafların bilgileri, alacağın tutarı, faizi ve sebebi ile ödemenin yapılacağı banka hesabı gösterilir. Alacak bir belgeye dayanıyorsa belgenin aslı veya onaylı örnekleri verilir.
2. Ödeme emri: İcra müdürü talebi uygun bulursa bir ödeme emri düzenler ve borçluya tebliğe gönderir. Ödeme emrinde borçluya, borcu yedi gün içinde ödemesi, itirazı varsa aynı sürede bildirmesi ve senetteki imza kendisine ait değilse bunu ayrıca ve açıkça belirtmesi ihtar edilir.
3. İtiraz: Borçlu yedi gün içinde dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine itiraz edebilir. Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Borcun yalnız bir kısmına itiraz edilmişse takip, kabul edilen kısım için devam eder.
4. Mal beyanı: Borcuna itiraz etmeyen borçlu, aynı yedi günlük süre içinde mal beyanında bulunmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğe uymamanın tazyik hapsi ve ceza gibi yaptırımları vardır.
5. Kesinleşme ve haciz: İtiraz edilmezse ya da itiraz kaldırılırsa takip kesinleşir ve alacaklı, borçlunun mallarına haciz konulmasını isteyebilir.

Borçlu itiraz ederse alacaklı ne yapar?

• İtirazın kaldırılması: Alacak, borçlunun imzasını inkâr etmediği ya da noterce onaylanmış bir borç ikrarı belgesine veya resmî bir belgeye dayanıyorsa, alacaklı itirazın kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir.
• İtirazın iptali davası: Belge bu nitelikte değilse alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir. Ticari, işçi-işveren, tüketici ve kira uyuşmazlıklarında bu davadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
• Bu yolların sonunda itirazında haksız çıkan borçlu, kanundaki şartlarla icra inkâr tazminatına mahkûm edilebilir.

Diğer takip yollarından farkı

• İlamlı icra: Alacak bir mahkeme kararına dayanıyorsa ödeme emri yerine icra emri gönderilir ve borca itiraz edilerek takip durdurulamaz.
• Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu: Çek, bono ve poliçeye dayanan alacaklar için daha hızlı bir yoldur. İtiraz süresi beş gündür, itiraz icra mahkemesine yapılır ve satış dışındaki takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz.
• Kira ve rehin: Kira alacağı nedeniyle tahliye ve rehinli alacaklar için kanunda ayrı takip yolları vardır.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde kullanılmazsa dosya işlemden kaldırılır. Alacak düşmez; ancak takibe devam etmek için yenileme talebinde bulunmak ve yeniden harç ödemek gerekir. İtiraz ve dava ile geçen süre bu bir yıla dahil değildir.
• Borçlu iseniz ödeme emrindeki yedi günlük süreyi kaçırmayın; süre geçerse takip kesinleşir.
• Alacaklı iseniz takibi alacağınızdan fazla bir tutar için yapmayın; takibinde kötü niyetli olduğu anlaşılan alacaklı da tazminata mahkûm edilebilir.

İlgili maddeler

• İcra takibi nasıl başlatılır?
• Aciz belgesi nedir?

Kaynaklar

1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 58-78