Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip nedir?

Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip, taşınır rehni veya ipotek (taşınmaz rehni) ile güvence altına alınmış bir alacağın tahsili için, rehin konusu malın satılarak alacağın satış bedelinden karşılanmasını sağlayan icra takip yoludur. Banka kredileri ve ipotekli borçlar bakımından uygulamada çok sık karşılaşılır.

Dayanak

Bu takip yolu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 145 ila 153. maddelerinde düzenlenmiştir. Rehnin önce paraya çevrilmesi zorunluluğu ise 45. maddede yer alır.

Türleri

• Taşınır rehninin paraya çevrilmesi: Teslime bağlı taşınır rehni veya kanunda öngörülen hâllerde sicile kayıtlı rehinler için yapılır.
• Taşınmaz rehninin (ipoteğin) paraya çevrilmesi: İpotekli taşınmaz için yapılır.
• İlamsız ve ilamlı takip: Alacaklı, ipotek belgesinin niteliğine ve alacağın durumuna göre ödeme emriyle ilamsız takip veya kanunun ilam niteliğinde saydığı belgelere dayanarak icra emriyle takip yapabilir.

Rehne başvurma zorunluluğu

Kural olarak rehinle güvence altına alınmış bir alacak için borçlu hakkında doğrudan haciz yoluyla takip yapılamaz; alacaklı önce rehne başvurmak zorundadır. Kanunda bu kurala bazı istisnalar öngörülmüştür.

Sonuçları

• Takip kesinleşirse alacaklı ayrıca haciz istemeden rehinli malın satışını talep eder.
• Satış bedeli öncelikle rehin derecesine göre rehinli alacaklılara ödenir.
• Satış bedeli alacağı karşılamazsa alacaklıya rehin açığı belgesi verilir. Alacaklı, kalan alacağı için borçlunun diğer mallarına haciz yoluyla başvurabilir.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Ödeme emrindeki süreler ve itiraz usulü, genel haciz yolundan farklı olabilir; ödeme emrinde yazılı süreleri dikkatle okuyun.
• Taşınır rehninde ödeme emrine yedi gün içinde itiraz edilir; rehin hakkına açıkça itiraz edilmezse bu hak takipte artık tartışılamaz. İpoteğin paraya çevrilmesi için gönderilen ödeme emrine de yedi gün içinde itiraz edilebilir; ancak ipotek hakkı itiraz konusu yapılamaz, ipoteğin iptali ayrıca dava yoluyla istenir.
• İpotekli taşınmazın değerine ilişkin itirazlar kıymet takdiri aşamasında ileri sürülmelidir.

İlgili kavramlar

• İpotek
• Rehin açığı belgesi
• Sıra cetveli
• İhalenin feshi

Kaynaklar

1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 45
2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 145-153 (özellikle m. 147, 150)
3. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (rehin hakkına ilişkin hükümler)