Haciz nedir?

Haciz, icra takibinde alacağın tahsili amacıyla borçlunun mal, hak ve alacaklarına icra dairesi tarafından el konulması ve borçlunun bunlar üzerindeki tasarruf yetkisinin sınırlandırılmasıdır. Haczedilen mallar daha sonra satılır ve elde edilen parayla alacaklının alacağı ödenir. Haciz, cebri icranın en önemli aşamasıdır.

Dayanak

Haciz, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 78 ila 105. maddelerinde düzenlenmiştir. Satış isteme süresi ve haczin kalkması ise 106 ve 110. maddelerde yer alır.

Şartları

• Genel haciz yolunda ödeme emrinin kesinleşmiş olması gerekir. Borçlu süresinde itiraz etmişse, itiraz kaldırılmadan veya iptal edilmeden haciz yapılamaz.
• Haciz alacaklının talebi üzerine yapılır; icra dairesi kendiliğinden haciz yapmaz.
• Alacaklının haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer. İtiraz veya dava nedeniyle geçen süreler bu süreye dahil edilmez.

Nasıl yapılır?

• Fiili haciz: İcra memuru borçlunun bulunduğu yere giderek taşınır mallarını tespit eder ve haciz tutanağı düzenler. Alacağa, faize ve masraflara yetecek miktarda mal haczedilir.
• Kaydi haciz: Taşınmaz ve araç gibi sicile kayıtlı mallara tapu veya trafik kaydına haciz şerhi konulur.
• Üçüncü kişilerdeki mal ve alacaklar: Banka hesapları ve borçlunun üçüncü kişilerdeki alacakları için haciz ihbarnamesi gönderilir. Üçüncü kişi, ihbarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir.

Sonuçları

• Borçlu, icra dairesinin izni olmadan haczedilen mal üzerinde tasarrufta bulunamaz; bu tür tasarruflar alacaklıya karşı geçersizdir.
• Haczedilen malın saklanması için muhafaza tedbirleri alınabilir.
• Alacaklı, kanunda belirtilen süre içinde satış istemezse haciz düşer.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Hacizli malı gizlemek, kaçırmak veya zarar vermek suç oluşturabilir.
• Kanunen haczedilemeyen bir mal haczedilmişse, icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurabilirsiniz.
• Haczedilen mal size değil de başkasına aitse, istihkak iddiasında bulunulabilir.

İlgili kavramlar

• Haczedilmezlik
• Maaş haczi
• İstihkak davası
• İhtiyati haciz
• Takibin kesinleşmesi

Kaynaklar

1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 78-105
2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 106, 110