Hukuki dayanak: Türk Medeni Kanunu'nun 183. maddesine göre ana veya babanın başka bir yere gitmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, kendiliğinden ya da taraflardan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır. 349. maddeye göre çocuğun menfaati gerektirdiğinde velayet sahibi değiştirilebilir. Mahkeme bu davalarda pedagog, psikolog ve sosyal çalışmacıdan oluşan uzmanlardan sosyal inceleme raporu alır; babanın yaşam koşullarına, bugüne kadar çocukla ilgisine ve nafaka yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğine, çocuğun alıştığı düzene ve büyükanne-büyükbabanın bakım imkânlarına bakar. Uygulamada velayet sahibinin uzun süre yurt dışında kalıp çocuğu başkasına bıraktığı durumlar, diğer ebeveyn lehine önemli bir gerekçe olarak değerlendirilmektedir.
Emsal: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 16.04.2026 tarihli, 2026/1871 E., 2026/4287 K. sayılı kararında "Velâyet ve kişisel ilişki düzenlenirken; göz önünde tutulması gereken temel ilke, çocuğun üstün yararıdır." denilmiş; ana ve babanın yararlarının ve kusurlarının ancak çocuğun üstün yararını etkilemediği ölçüde dikkate alınacağı vurgulanmış, sosyal inceleme raporu ile çocuğun beyanı çeliştiği için velayet kararı bozulmuştur. Yani mahkemeler bu davalarda somut araştırma ve uzman raporu olmadan karar vermez.
Seçenekleriniz:
- Çocuğu yanınızda götürmek: Velayet sizde olduğu için çocuğun nerede yaşayacağına siz karar verirsiniz ve pasaport işlemlerini tek başınıza yapabilirsiniz. Ancak babanın kişisel ilişki hakkını fiilen ortadan kaldıran bir taşınma da velayet davasına konu olabilir. En güvenli yol, gitmeden önce babanın yazılı rızasını almak ya da mahkemeden kişisel ilişkinin yurt dışı koşullarına göre (uzun tatil dönemleri, düzenli görüntülü görüşme) yeniden düzenlenmesini istemektir.
- Çocuğu ailenize bırakmak: Babayla önceden anlaşıp bu dönem için kişisel ilişkinin genişletildiği yazılı bir düzenleme yapmak, dava riskini azaltır. Süreyi mümkün olduğunca kısa tutun, düzenli dönüş yapın ve çocukla her gün iletişimde kalın.
- Dava açılırsa: Eğitiminizin süresini ve çocuğun geleceğine katkısını, çocuğun mevcut okul ve ev düzenini, büyükanne-büyükbabanın sağlık ve bakım koşullarını belgeleyin.
Velayet babaya geçerse size geniş bir kişisel ilişki hakkı tanınır ve iştirak nafakası ödeme yükümlülüğünüz doğabilir; bu nedenle kararı vermeden önce bir aile hukuku avukatıyla plan yapmanızı öneririm.