TMK m. 336 hükmüne göre ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkim, velâyeti eşlerden birine verebilir. Boşanma davası açıldığında, davanın kesinleşmesine kadar geçecek süreçte çocuğun kimin yanında kalacağı ve bakımının nasıl sağlanacağı konusunda HMK m. 389 uyarınca geçici velayet niteliğinde bir tedbir kararı verilebilir. Nihai kararda ise TMK m. 182 gereğince çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları gözetilerek velayet eşlerden birine bırakılır. Maddede ayrıca velayet kendisine bırakılmayan eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorunda olduğu düzenlendiğinden, ekonomik durumdaki eksiklikler mahkemenin hükmedeceği iştirak nafakası ile dengelenmektedir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2026/1871, K. 2026/4287, T. 15.04.2026 tarihli kararında; velayet düzenlenirken temel ilkenin çocuğun üstün yararı olduğunu, çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişiminin sağlanmasının amaçlandığını, anne ve babanın sosyal konumları gibi hususların ise çocuğun üstün yararını etkilemediği ölçüde göz önünde tutulacağını vurgulamıştır.
Yargılama sürecinde mahkeme, bünyesindeki uzmanlar (psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacı) aracılığıyla sosyal inceleme raporu aldırır. Bu raporda tarafların yaşam koşulları, çocuğun alıştığı çevre ve ebeveynlerle kurduğu duygusal bağ değerlendirilir. Davanın ne kadar süreceği; mahkemenin iş yüküne, sosyal inceleme raporunun hazırlanma süresine ve delillerin toplanma hızına bağlı olarak farklılık gösterir.
Bu süreçte atmanız gereken pratik adımlar şunlardır:
- Dava veya cevap dilekçenizde gecikmeksizin çocuğun dava süresince sizin yanınızda kalması için geçici velayet (tedbir) talebinde bulunun.
- Mahkemece tebliğ edilen tensip zaptındaki ve tebligatlardaki yasal cevap ve delil bildirme sürelerini kesinlikle kaçırmayın.
- Çocuğun fiili bakımını üstlenebilecek yeterlilikte olduğunuzu, yaşam alanınızı, çocuğun okul düzenini ve bakımına destek verebilecek aile ortamını gösterir somut bilgi ve belgeleri mahkemeye sunun.
Velayet davalarında verilecek karar her ailenin şartlarına göre özel olarak değerlendirildiğinden, yargılama sonucu somut olayın belgelerine ve uzman raporlarına göre değişebilir.