Kişisel ilişki kurulması nedir?

Kişisel ilişki kurulması, velayeti kendisine verilmeyen veya çocuk kendisine bırakılmayan ana ya da babanın, ergin olmayan çocuğuyla düzenli olarak görüşme, belirli günlerde birlikte kalma ve iletişim kurma hakkıdır. Uygulamada “çocukla görüşme hakkı” veya “görüş günleri” olarak da bilinir. Bu hak hem ebeveynin hem de çocuğun yararına tanınmıştır.

Dayanak

Türk Medeni Kanunu m. 323'e göre ana ve babadan her biri, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan ergin olmayan çocuğu ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir. Boşanma kararında hâkim, kişisel ilişkiyi velayetle birlikte düzenler (TMK m. 182).

Nasıl düzenlenir?

Mahkeme; çocuğun yaşını, okul düzenini, ebeveynlerin oturduğu yerleri ve çocuğun yararını dikkate alarak bir takvim belirler. Uygulamada genellikle ayın belirli hafta sonları, dini bayramlar, yarıyıl tatili ve yaz tatilinde belirli süreler gibi düzenlemeler yapılır. Küçük yaştaki çocuklar için yatılı olmayan veya kademeli görüşmeler öngörülebilir.

Sınırları

• Ana ve baba, çocuğun diğer ebeveynle ilişkisini zedeleyecek veya eğitimini güçleştirecek her türlü davranıştan kaçınmalıdır.
• Kişisel ilişki çocuğun huzurunu tehlikeye düşürüyorsa, ebeveyn bu hakkı özenle kullanmıyorsa veya çocukla ciddi biçimde ilgilenmiyorsa kişisel ilişki reddedilebilir ya da kaldırılabilir.
• Olağanüstü durumlarda, çocuğun yararına olmak koşuluyla, başka kişilere, özellikle hısımlara (örneğin büyükanne ve büyükbabaya) da kişisel ilişki hakkı tanınabilir.

Uygulamada dikkat edilecekler

Kişisel ilişki kararları, 2021 yılında yapılan değişiklikle icra daireleri yerine Adalet Bakanlığına bağlı adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince, psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacı gibi uzmanlar eşliğinde yerine getirilir. Karara aykırı davranan veya uygulanmasını engelleyen kişi hakkında, şikâyet üzerine disiplin hapsine karar verilebilir. Koşullar değiştiğinde (taşınma, çocuğun büyümesi gibi) düzenlemenin değiştirilmesi için aile mahkemesine başvurabilirsiniz. Kişisel ilişkinin sürekli engellenmesi, velayetin değiştirilmesi talebinde değerlendirilebilecek bir olgudur. Şiddet tehlikesi bulunan durumlarda görüşmelerin refakatçi eşliğinde yapılmasına karar verilebilir.

İlgili kavramlar

• Velayet
• İştirak nafakası
• Çekişmeli boşanma
• 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirleri

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 182, 183, 323-325
2. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, m. 5
3. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu, m. 41/A-41/F