Bir yıl sigortasız ve asgari ücretin altında çalıştım, kovuldum; neler isteyebilirim?

Neler istenebilir:

• Kıdem tazminatı: 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre işveren tarafından haklı sebep olmadan çıkarılan işçiye her tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıl, gün olarak tamamlanmış olmalıdır. Hesapta ücretiniz asgari ücretten düşük kabul edilemez.
• İhbar tazminatı: İş Kanunu'nun 17. maddesine göre altı ay ile bir buçuk yıl arası çalışan işçi için bildirim süresi dört haftadır; süre verilmeden çıkarıldıysanız bu sürenin ücreti ödenir.
• Ücret farkı: Asgari ücretin altında ödenen kısım.
• Yıllık izin ücreti: Bir yılı dolduran işçi yıllık izne hak kazanır; kullanmadıysanız iş sözleşmesi sona erince ücreti ödenir.
• Yemek parası: Kanunda genel bir zorunluluk yoktur; sözleşmede ya da iş yeri uygulamasında vaat edilmişse istenebilir.

İzlenecek yol: İşçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız zorunludur; başvuru adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Sigortasız çalışmanın tespiti için ise doğrudan iş mahkemesinde hizmet tespiti davası açılır. Çalıştığınızı tanıklar, yazışmalar, banka hesabınıza yapılan ödemeler ve iş yeri kayıtlarıyla ispatlayabilirsiniz.

Emsal: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 08.05.2024 tarihli, 2023/75 E., 2024/225 K. sayılı kararında, çalışmaları kuruma bildirilmeyen kişilerin "hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak hizmet tespiti isteyebilecekleri" hatırlatılmıştır. Bugün aynı kural 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde yer alır ve süre hak düşürücüdür.

Tutar ve ücret: Kesin tutar, çalışma süreniz ve gerçek ücretiniz belli olduktan sonra bilirkişi hesabıyla ortaya çıkar. Kıdem, ihbar ve yıllık izin alacakları beş yıllık zamanaşımına tabidir. Avukatlık ücreti, avukatla yapacağınız yazılı sözleşmeye göre belirlenir; işçilik davalarında ücretin bir kısmının dava sonunda tahsil edilen tutardan ödenmesi sık kararlaştırılır. Davayı kazanırsanız mahkeme ayrıca karşı taraf vekâlet ücretine hükmeder.