İş K. m. 32 uyarınca, iş sözleşmesinin sona ermesinde işçinin ücreti ile sözleşmeden ve Kanundan doğan para ile ölçülmesi mümkün menfaatlerinin eksiksiz ödenmesi zorunludur. Bu çerçevede işyerinde düzenli olarak verilen nakdi veya ayni yol ve yemek yardımlarının aylık brüt tutarları hesaplanarak çıplak brüt ücrete ilave edilir. Aynı maddede belirtildiği üzere ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır; hak kaybı yaşamamak adına alacakların bu süre dolmadan talep edilmesi gerekir.
Hak arama sürecinde ilk aşama doğrudan dava açmak değildir. İş Mah. K. m. 3 gereğince, işçi alacakları ve tazminat talepleriyle açılacak davalarda arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucuya gidilmeden açılan davalar usulden reddedilir. Arabuluculuk süreci genellikle birkaç hafta içinde sonuçlanır. Taraflar bu süreçte anlaşırsa uyuşmazlık hızla çözülür; anlaşma sağlanamazsa son tutanakla birlikte iş mahkemesinde dava açılır. Mahkeme aşaması ise mahkemelerin iş yoğunluğuna ve bilirkişi inceleme sürelerine göre uzayabilmektedir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2020/3658, K. 2021/1062, T. 14.01.2021 tarihli kararında, kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücrete eklenecek menfaatlerin dava dilekçesinde açıkça somutlaştırılması gerektiğini, işveren kayıtlarıyla veya yazılı delillerle kanıtlanmayan menfaatlerin salt davacı tanık beyanlarına dayanılarak ücrete eklenemeyeceğini vurgulamıştır.
Bu süreçte hak kaybına uğramamak için atmanız gereken pratik adımlar şunlardır:
- İşe giriş-çıkış bildirgeleri, ücret hesap pusulaları (bordrolar), yemek kartı ekstreleri ve yol ödemelerini gösteren banka dekontları gibi tüm yazılı belgelerinizi eksiksiz toplayın.
- Yetkili arabuluculuk bürosuna başvurarak kıdem tazminatınızı ve yemek-yol yardımlarının da hesaba dahil edilmesini talep edin.
- Arabuluculukta uzlaşma sağlanamazsa, arabulucu tarafından tanzim edilen son tutanak ile birlikte yasal süresi içinde iş mahkemesinde dava yoluna başvurun.
Davanın kesin süresi ve hesaplanacak tazminat tutarı, sunulacak somut delillere ve işyeri kayıtlarına göre değişiklik gösterebilir.