Hukuki dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu'nun 63. maddesine göre haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir. 41. maddeye göre bunu aşan her saat için normal saat ücretinin yüzde elli fazlası ödenir ve bir yıldaki toplam fazla çalışma 270 saati geçemez. Haftada 9 saatlik düzenli fazla çalışma bu yıllık sınırı da aşar; ancak sınırın aşılması, fiilen yaptığınız çalışmanın ücretini ortadan kaldırmaz. Kanun'un 68. maddesine göre ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz; yemek molasını düşmeniz bu yüzden doğrudur. Kanun'un 32. maddesine göre ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır ve fazla çalışma ücreti de bu kapsamdadır.
Önemli bir seçenek: Fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi, Kanun'un 24. maddesinin (II-e) bendine göre işçiye haklı nedenle derhâl fesih hakkı verir. Bu yolla ayrılırsanız ve en az bir yıllık kıdeminiz varsa kıdem tazminatınızı da isteyebilirsiniz. Böyle bir karar vermeden önce ispat durumunuzu değerlendirmeniz gerekir.
İspat: Fazla çalışmayı ispat yükü işçidedir. Giriş çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri, mesajlaşmalar ve aynı dönemde çalışmış iş arkadaşlarınızın tanıklığı en etkili delillerdir. Bordrolarınızda belirli bir fazla mesai tahakkuku görünüyor ve siz bunları imzaladıysanız, daha fazlasını ispat etmek zorlaşabilir.
Emsal: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 07.03.2024 tarihli, 2024/3056 E., 2024/4353 K. sayılı kararında, arabuluculuk görüşmelerine konu edilmeden doğrudan dava edilen hafta tatili ve genel tatil ücreti alacakları için "arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğinden davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir" denilmiştir. Bu nedenle ihtara rağmen ödeme yapılmazsa, fazla mesai dahil bütün alacaklarınızı önce arabuluculukta ileri sürmelisiniz.
Ne yapmalısınız:
- İhtarnamede talep ettiğiniz dönemi ve haftalık fazla çalışma saatini açıkça yazın, ödeme için makul bir süre verin.
- Delillerinizi ihtardan önce güvenceye alın; ihtardan sonra iş yeri kayıtlarına erişiminiz kısıtlanabilir.
- İşveren ödemezse arabuluculuk bürosuna başvurun; anlaşmazlık tutanağı düzenlendikten sonra iş mahkemesinde dava açabilirsiniz.
İcra, ceza, kira, aile, ticaret ve bilişim hukuku alanlarında soru-cevap içerikleri hazırlayan doğrulanmış hukukçu profilidir.