Tanık nedir?

Tanık, davanın tarafı olmayan ve ispatı gereken bir olayı kendi duyularıyla (görerek, işiterek) öğrenmiş olan, bu bilgisini mahkeme önünde aktaran kişidir. Tanık beyanı, hukuk yargılamasında hâkimin serbestçe değerlendirdiği takdiri delillerdendir.

Dayanak

Tanık delili Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda düzenlenmiştir.

Tanık nasıl gösterilir?

Tanığa dayanmak isteyen taraf, tanığı dilekçesinde delil olarak göstermeli ve mahkemenin vereceği süre içinde tanıkların adlarını, adreslerini ve hangi olay hakkında dinleneceklerini bildiren tanık listesini sunmalıdır. Tanık giderleri için avans yatırılması gerekir. Listede gösterilmeyen kişiler kural olarak tanık olarak dinlenmez.

Tanığın yükümlülükleri ve hakları

• Usulüne uygun çağrılan tanık mahkemeye gelmek ve doğruyu söylemekle yükümlüdür; mazeretsiz gelmeyen tanık zorla getirilebilir.
• Tanık kural olarak dinlenmeden önce yemin eder. Gerçeğe aykırı tanıklık suçtur.
• Tarafların eşi, nişanlısı ve kanunda sayılan yakın akrabaları tanıklıktan çekinebilir. Meslek sırrı gibi sebeplerle belirli sorulara cevap vermekten kaçınma hakkı da vardır.
• Tanığa kanuna göre tanıklık ücreti ve yol gideri ödenir.

Tanıkla ispatın sınırları

Kanun, belirli bir parasal sınırı aşan hukuki işlemlerin senetle ispatını zorunlu tutmuştur. Bu işlemler ile senede karşı ileri sürülen iddialar, karşı tarafın açık muvafakati veya kanundaki istisnalar dışında tanıkla ispat edilemez. Buna karşılık trafik kazası, darp veya başka bir haksız fiil gibi maddi olaylar tanıkla ispat edilebilir.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Olayı bizzat görmüş veya işitmiş kişileri tanık gösterin; başkasından duyduklarını anlatan tanıkların beyanının değeri düşüktür.
• Tanık listesini süresinde verin ve masrafını yatırın; aksi hâlde bu delile dayanma hakkınızı kaybedebilirsiniz.
• Hâkim, ispat edilecek konuda yeterli kanaate ulaştığında diğer tanıkları dinlemeyebilir.

İlgili kavramlar

• Senetle ispat zorunluluğu
• Yemin
• Bilirkişi
• Takdiri delil

Kaynaklar

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 200-203, 240-265
2. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 272