Şikâyet süresi nedir?

Şikâyet süresi, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı bir suçta, ceza soruşturması başlatılabilmesi için mağdurun şikâyette bulunması gereken yasal süredir. Bu süre içinde şikâyet edilmezse, suç işlenmiş olsa bile fail hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Dayanak

Şikâyet süresi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesinde düzenlenmiştir. Şikâyetin hangi makamlara yapılabileceği ise 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 158. maddesinde gösterilmiştir.

Süre

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı olan kişi, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır. Süre, iki unsur birlikte öğrenildiğinde işlemeye başlar: Yalnızca suçun işlendiğini bilmek yetmez, failin kim olduğunun da öğrenilmesi gerekir.

Bununla birlikte şikâyet, her durumda suçun dava zamanaşımı süresi içinde yapılmalıdır. Fail ancak yıllar sonra öğrenilse bile dava zamanaşımı dolmuşsa artık soruşturma yapılamaz. Şikâyete bağlı hakaret suçunda ise 2024 yılında yapılan değişiklikle şikâyet süresi, her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.

Nereye ve nasıl şikâyet edilir?

• Cumhuriyet başsavcılığına,
• Kolluk birimlerine (polis veya jandarma),
• Valilik veya kaymakamlığa,
• Mahkemeye.

Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan şikâyetler ilgili Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir. Şikâyet yazılı dilekçeyle veya sözlü olarak yapılabilir; sözlü şikâyet tutanağa geçirilir. Yurt dışında işlenen bazı suçlar bakımından büyükelçilik ve konsolosluklara da başvurulabilir.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Şikâyete bağlı olmayan suçlarda altı aylık süre uygulanmaz; savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır ve dava zamanaşımı dolana kadar soruşturma yapılabilir.
• Altı aylık süre kaçırılırsa şikâyet sonuç doğurmaz ve kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir.
• Suçu ve faili ne zaman öğrendiğinizi gösterebilecek belgeleri (mesaj kayıtları, tutanaklar, raporlar vb.) saklamanız yararlı olur.
• Bir suçun şikâyete bağlı olup olmadığını, ilgili kanun maddesinde “şikâyet üzerine” ya da benzeri bir ifadenin bulunup bulunmadığına bakarak anlayabilirsiniz.

İlgili kavramlar

• Şikâyetten vazgeçme
• Şikâyete bağlı suçlar
• Dava zamanaşımı
• Suç duyurusu

Kaynaklar

1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 66, 73
2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 158