Sosyal medyada hakaret: suç, şikâyet süresi, delil ve tazminat

Sosyal medyada bir gönderi, yorum, doğrudan mesaj veya grup yazışması yoluyla yapılan hakaret, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 125'te düzenlenen hakaret suçunu oluşturabilir. Aynı fiil kişilik hakkını da zedelediği için mağdur hem savcılığa şikâyette bulunabilir hem de hukuk mahkemesinde tazminat isteyebilir. Bu iki yol birbirinden bağımsızdır; biri diğerinin ön şartı değildir.

2024 ve 2025 yıllarında yapılan değişikliklerle hakaret suçunda şikâyet süresine üst sınır getirilmiş, uzlaştırma kaldırılmış ve önödeme kapsamı genişletilmiştir. Bu nedenle birkaç yıl önce yazılmış kaynaklardaki bilgiler artık güncel değildir.

Hakaret suçunun unsurları ve sosyal medyadaki görünümleri

TCK m. 125/1'e göre bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle saldırmak, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir. Sosyal medyada üç tipik durum birbirinden ayrılır:

• Mağduru muhatap alan ileti: Doğrudan mesaj, kişinin gönderisine yazılan yanıt veya sesli ve görüntülü mesaj yoluyla yapılan hakarette TCK m. 125/2 uyarınca aynı ceza uygulanır.
• Gıyapta hakaret: Mağdurun bulunmadığı bir ortamda, örneğin üyesi olmadığı bir grupta yazılanların cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek, yani en az üç kişiye ulaşacak şekilde işlenmesi gerekir.
• Alenen hakaret: Herkese açık bir profil, sayfa veya gönderide yapılan hakarette ceza TCK m. 125/4 uyarınca altıda bir oranında artırılır.

Aleniyet kendiliğinden kabul edilmez. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, yalnızca arkadaş listesinin görebildiği bir Facebook paylaşımında aleniyetin nasıl oluştuğu tartışılmadan cezanın artırılmasını bozma sebebi saymıştır (E. 2022/2772, K. 2024/15712, 02.12.2024). Paylaşımın kimlere açık olduğu bu yüzden delil olarak da önem taşır.

Mağdurun adı açıkça yazılmasa bile kimin kastedildiği konusunda duraksamaya yer yoksa suç oluşur (TCK m. 126). Kamu görevlisine görevinden dolayı, inanç ve düşünceleri nedeniyle veya kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenen hakarette cezanın alt sınırı bir yıldır (TCK m. 125/3). Sert eleştiri ve kamu yararı taşıyan bir olgunun dile getirilmesi ise ifade özgürlüğü kapsamında kalabilir; sınır, kullanılan sözlere ve bağlama göre her olayda ayrıca çizilir. Haksız bir fiile tepki olarak veya karşılıklı olarak işlenen hakarette ceza indirilebilir ya da hiç verilmeyebilir (TCK m. 129).

Şikâyet, şikâyet süresi ve önödeme

Hakaret, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâli dışında şikâyete bağlı bir suçtur (TCK m. 131). Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir.

TCK m. 73'e göre şikâyet süresi, fiili ve failin kim olduğunu öğrenmeden itibaren altı aydır. 7531 sayılı Kanunla (RG 14.11.2024) eklenen hükme göre hakaret suçunda bu süre, her hâlükârda fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez. Bu üst sınır özellikle anonim hesaplarda önemlidir: Fail iki yıl içinde belirlenemezse şikâyet hakkı düşer. Bu yüzden kimliği bilinmeyen kişi hakkında da gecikmeden şikâyette bulunmak gerekir. Şikâyetten vazgeçme, hüküm kesinleşinceye kadar davayı düşürür (TCK m. 73/4). Dava zamanaşımı ise sekiz yıldır (TCK m. 66/1-e).

Uzlaştırma yerine önödeme

Eski uygulamada hakaret dosyaları önce uzlaştırma bürosuna gönderilirdi. Bugün 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 253/3 uyarınca hakaret suçunun hiçbir hâlinde uzlaştırma yoluna gidilemez. Hakaretle birlikte aynı kişiye karşı basit tehdit gibi uzlaştırmaya tabi başka bir suç da işlenmişse, uzlaştırma yalnızca o suç için uygulanır.

Buna karşılık 7571 sayılı Kanunla (RG 25.12.2025) TCK m. 75/6'da yapılan değişiklikle, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâl dışındaki tüm hakaret suçları önödeme kapsamına alınmıştır. Savcılık, kanuna göre hesaplanan miktarı soruşturma giderleriyle birlikte on gün içinde ödemesini şüpheliye teklif eder; ödenirse kamu davası açılmaz. Şüphelinin talebiyle miktar birer ay arayla üç eşit taksitte ödenebilir. Aynı suç beş yıl içinde yeniden işlenirse önödeme uygulanmaz. Önödeme, mağdurun tazminat hakkını etkilemez (TCK m. 75/5).

Delillerin toplanması ve saklanması

Sosyal medyadaki içerik birkaç dakika içinde silinebilir; bu yüzden ilk iş delili sabitlemektir. Ekran görüntüsü tek başına çoğu zaman yeterli olmaz. Kaydedilmesi gerekenler şunlardır:

• Paylaşımın tam adresi (URL), hesabın kullanıcı adı ve profil bağlantısı; ekran görüntüsünde tarih ve saatin de görünmesi.
• Gönderinin herkese açık mı yoksa yalnızca arkadaşlara mı açık olduğu; beğeni, yorum ve paylaşım sayıları.
• Doğrudan mesajlarda yazışmanın tamamı. Mesajların bulunduğu telefon, gerektiğinde incelemeye verilebilecek şekilde korunmalıdır.
• Paylaşımı gören tanıkların kimlikleri.

Daha güçlü bir delil için noter tespiti yaptırılabilir. Türkiye Noterler Birliğinin elektronik ortamda tespit (e-tespit) hizmetinde kişi içeriği sistem üzerinden açar, ziyaret edilen sayfalar zaman damgasıyla kaydedilir ve tespit belgesi seçilen noterlikten alınır. İçerik sonradan silinse de tespit geçerliliğini korur.

Zayıf delil mahkûmiyeti engelleyebilir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, araştırma tutanağına eklenen belgede paylaşımın kendisinin yer almadığı, yalnızca sayfaya ulaşılamadığını gösteren bir ibarenin bulunduğu ve sanığın hesabının çalındığını savunduğu bir dosyada, paylaşımın varlığının ve hesabın sanık tarafından kullanılıp kullanılmadığının ayrıca araştırılmasını istemiştir (E. 2024/2817, K. 2026/5679, Mart 2026).

Anonim ve sahte hesaplar

Fail tanınmıyorsa şikâyet, kimliği tespit edilecek kişi hakkında yapılır ve savcılık hesabın kime ait olduğunu araştırır. Bu araştırmada hesaba bağlı telefon numarası ve e-posta, giriş kayıtları ve hesaptaki diğer paylaşımlar kullanılır.

Türkiye'den günlük erişimi bir milyonu aşan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılar, 5651 sayılı Kanun Ek m. 4 uyarınca Türkiye'de temsilci bulundurmak zorundadır. Ancak temsilcinin faile ulaşmak için gerekli bilgileri adli mercilere verme yükümlülüğü, Ek m. 4/5'te sayılan suçlarla (çocukların cinsel istismarı, halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma, devletin birliğine ve anayasal düzene karşı bazı suçlar) sınırlıdır; hakaret bu listede yer almaz. Hakaret dosyalarında yabancı platformlardan kullanıcı bilgisi alınması bu yüzden çoğu zaman uluslararası adli yardımlaşmaya kalır, uzun sürer ve her zaman sonuç vermez.

Paylaşımın kaldırılması ise ayrı bir konudur. En hızlı yol platformun kendi bildirim araçlarıdır. 5651 sayılı Kanun m. 9 Anayasa Mahkemesince iptal edildiği için kişilik hakkı ihlali gerekçesiyle sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli istenemez; mahkeme yoluyla kaldırma için bugün asliye hukuk mahkemesinden ihtiyati tedbir talep edilmesi gerekir.

Manevi tazminat davası

Hakaret aynı zamanda kişilik hakkına saldırıdır. Mağdur, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 58 uyarınca manevi tazminat isteyebilir; hâkim para yerine veya paraya ek olarak saldırıyı kınayan bir karar verip bunun yayımlanmasına da hükmedebilir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 25 uyarınca saldırının sona erdirilmesi, yani içeriğin kaldırılması ve hukuka aykırılığın tespiti de aynı davada istenebilir.

• Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Dava, davacının kendi yerleşim yerinde de açılabilir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 16; TMK m. 25).
• Zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıldır; fiil suç oluşturuyorsa daha uzun olan ceza zamanaşımı uygulanır (TBK m. 72).
• Ceza davasının sonucunu beklemek gerekmez. Hukuk hâkimi, ceza mahkemesinin beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m. 74); ceza dosyasında toplanan deliller ise hukuk davasında da kullanılabilir.

Tazminat miktarı kanunda belirlenmemiştir. Mahkeme; sözlerin ağırlığını, paylaşımın kaç kişiye ulaştığını, ne kadar süre yayında kaldığını ve tarafların sosyal ve ekonomik durumunu birlikte değerlendirir. Manevi tazminat zenginleşme aracı sayılmadığından, ölçüsüz yüksek talepler genellikle kısmen kabul edilir.

Sık sorulan sorular

WhatsApp grubunda yazılan hakaret de suç mudur?

Evet. Mağdur gruptaysa mesaj onu muhatap aldığı için TCK m. 125/2 uygulanır. Mağdur grupta değilse mesajın en az üç kişiye ulaşması gerekir. Kapalı bir grupta cezayı artıran aleniyetin bulunup bulunmadığı ise grubun büyüklüğüne ve niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.

Paylaşım silindi; yine de şikâyet edebilir miyim?

Edebilirsiniz. İçeriğin silinmesi suçu ortadan kaldırmaz; sorun ispattır. Önceden alınmış ekran görüntüsü, URL kaydı, e-tespit belgesi ve tanık beyanı delil olarak kullanılabilir.

Yıllar önce yapılmış bir paylaşımı yeni gördüm. Süre geçmiş midir?

Altı aylık süre öğrenmeden başlar, ancak hakaret suçunda şikâyet her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıl içinde yapılmalıdır. Paylaşım iki yıldan eskiyse ceza yolu kapanmış olabilir; tazminat davası için TBK m. 72'deki süreler ayrıca değerlendirilir.

Önödeme yapan kişi sabıkalı olur mu?

Hayır. Önödeme üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı adli sicile değil, yalnızca yargı mercilerinin bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak görebildiği ayrı bir sisteme kaydedilir (TCK m. 75/7).

Sosyal medya şirketinden tazminat istenebilir mi?

Platform, kullanıcının paylaşımından kural olarak doğrudan sorumlu değildir. Ancak hukuka aykırılığı hâkim veya mahkeme kararıyla tespit edilen içeriği, kendisine bildirilmesine rağmen 24 saat içinde kaldırmayan sosyal ağ sağlayıcı doğan zarardan sorumludur; bunun için önce paylaşımı yapana dava açılması gerekmez (5651 sayılı Kanun Ek m. 4/14).

Dayanak mevzuat

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 66, 73, 75, 125, 126, 129, 131
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 253, geçici m. 8
• 7531 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 14.11.2024)
• 7571 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 631 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 25.12.2025)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 58, 72, 74
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 24, 25
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 16
• 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun Ek m. 4
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2022/2772, K. 2024/15712, 02.12.2024
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2024/2817, K. 2026/5679