Paylı mülkiyet nedir?

Paylı mülkiyet (müşterek mülkiyet), birden çok kişinin maddi olarak bölünmemiş bir malın tamamına belirli paylarla (ör. 1/2, 1/3) malik olmasıdır. Aksi belirtilmedikçe paylar eşit sayılır. Her paydaş, payı oranında malik hak ve yükümlülüklerine sahiptir.

Paydaşların hak ve yetkileri

• Her paydaş payını serbestçe devredebilir ve rehnedebilir; pay, paydaşın alacaklıları tarafından haczettirilebilir.
• Paydaşlar ortak maldan, diğer paydaşların haklarını engellememek koşuluyla yararlanabilir ve onu kullanabilir.
• Olağan yönetim işlerini her paydaş yapabilir; önemli yönetim işleri için paydaşların sayı ve pay çoğunluğu gerekir.
• Malın tamamının devri, üzerinde sınırlı ayni hak kurulması veya özgülendiği amacın değiştirilmesi gibi işlemler için, oybirliğiyle aksi kararlaştırılmadıkça bütün paydaşların oybirliği gerekir.

Ortaklığın sona ermesi

Her paydaş, kanundaki istisnalar dışında paylaşma isteyebilir. Paydaşlar anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır; mal aynen bölünür veya satılarak bedeli paylaştırılır. Bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer paydaşlar yasal önalım hakkını kullanabilir.

Elbirliği mülkiyetinden farkı

Paylı mülkiyette her paydaşın belirli ve bağımsız bir payı vardır ve bu pay üzerinde tek başına tasarruf edebilir. Elbirliği mülkiyetinde ise ortakların hakkı malın tamamına yayılır; ortaklar kural olarak birlikte hareket etmek zorundadır ve bir ortak belirli bir mal üzerinde tek başına tasarrufta bulunamaz.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Paydaşlardan biri ortak taşınmazı tek başına kullanıyor ve diğerlerini yararlanmaktan alıkoyuyorsa, diğer paydaşlar elatmanın önlenmesi ve ecrimisil isteyebilir.
• Paydaşlar kendi aralarında kullanım ve yönetim düzeni (ör. hangi bölümü kimin kullanacağı) konusunda anlaşabilir; taşınmazlarda bu tür anlaşmaların tapu kütüğüne şerh verilmesi mümkündür.
• Payınızı satmadan önce diğer paydaşların önalım hakkını ve bu hakkın süresini göz önünde bulundurmanız gerekir.

İlgili kavramlar

• Elbirliği mülkiyeti
• Ortaklığın giderilmesi
• Önalım hakkı
• Ecrimisil

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 688-700, 732