Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedir?

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, eşler arasındaki ilişkinin, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenemeyecek derecede bozulmasıdır. Halk arasında “şiddetli geçimsizlik” olarak da bilinen bu sebep, Türk Medeni Kanunu'ndaki genel boşanma sebebidir ve belirli bir olaya bağlı değildir.

Dayanak

Düzenleme Türk Medeni Kanunu m. 166'da yer alır ve dört ayrı hâli kapsar:

1. Genel hâl: Evlilik birliği temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir.
2. Davalının itiraz hakkı: Davacı daha ağır kusurluysa davalı davaya itiraz edebilir. Ancak itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evliliğin devamında davalı ile çocuklar için korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.
3. Anlaşmalı boşanma: Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvurur ya da biri diğerinin davasını kabul ederse, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.
4. Fiilî ayrılık: Daha önce açılan boşanma davası reddedilmiş, ret kararının kesinleşmesinden itibaren üç yıl geçmiş ve ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.

Unsurları

Genel hâlde mahkeme; evlilik birliğinin gerçekten sarsıldığını, bunun ortak hayatı çekilmez kıldığını ve tarafların kusur durumunu araştırır. Sürekli hakaret, ilgisizlik, ekonomik baskı, ailelerin evliliğe müdahalesine sessiz kalma ve güven sarsıcı davranışlar uygulamada sık ileri sürülen olgulardır. Bu olguların tanık, yazışma ve belge gibi hukuka uygun delillerle ispatı gerekir.

Sonuçları

Kusur, boşanmanın kendisinden çok sonuçlarında önem taşır. Daha ağır kusurlu eş yoksulluk nafakası isteyemez; kusursuz veya daha az kusurlu eş, şartları varsa maddi ve manevi tazminat talep edebilir.

Uygulamada dikkat edilecekler

Dava açmadan önce olayları tarih sırasıyla not etmeniz ve delillerinizi toplamanız yararlı olur. Affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olaylar, sonradan kusur olarak ileri sürüldüğünde mahkemece dikkate alınmayabilir.

İlgili kavramlar

• Çekişmeli boşanma
• Anlaşmalı boşanma protokolü
• Yoksulluk nafakası
• Boşanmada maddi ve manevi tazminat

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 166, 174, 175