Boşanma davasında WhatsApp yazışmaları delil olarak kullanılabilir mi?

Boşanma davalarında hakaret, tehdit, ilgisizlik veya sadakatsizlik gibi vakıalar çoğu zaman anlık mesajlaşma uygulamalarındaki yazışmalarla ispat edilmeye çalışılır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 199, elektronik ortamdaki verileri açıkça belge saydığından WhatsApp mesajları da ilke olarak delil niteliği taşır ve hâkim tarafından diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirilir.

Bir yazışmanın hükme esas alınabilmesi için iki soru ayrı ayrı cevaplanır: Delil hukuka uygun yolla mı elde edildi ve yazışma gerçekten iddia edilen kişiye mi ait? Uygulamadaki uyuşmazlıkların büyük bölümü birinci sorudan, yani yazışmaya nasıl ulaşıldığından çıkar.

Hukuka aykırı delil yasağı

HMK m. 189/2’ye göre hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz; delilin caiz olup olmadığına mahkeme karar verir (HMK m. 189/4). Yargıtay, delilin elde ediliş biçiminin karşı taraf itiraz etmese bile mahkemece kendiliğinden incelenmesi gerektiğini kabul etmektedir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kadının telefonunun zorla alınıp şifresi kırılarak elde edilen mesajları değerlendirdiği kararında, “yazışmaların kadının telefonundan kadının rızası dışında hukuka aykırı yolla elde edildiği anlaşılmaktadır” diyerek bu yazışmalara dayanılarak kusur belirlenemeyeceğine hükmetmiştir (16.10.2024, 2024/101 E., 2024/7537 K.). Daire, WhatsApp Web uygulamasının hesap sahibinden habersiz bir bilgisayara bağlanarak yazışmaların günlerce izlendiği başka bir olayda ise yalnız yazışmaları değil, bu yazışmaları anlatan tanık beyanlarını da dışlamıştır (28.05.2024, 2023/8411 E., 2024/3919 K.). Dolayısıyla hukuka aykırı yolla öğrenilen bir bilgiyi tanık aracılığıyla dosyaya taşımak da sonuç vermez.

Hangi yazışmalar kullanılabilir?

Belirleyici ölçüt, yazışmaya kimin, hangi yetkiyle ve nasıl ulaştığıdır. Kendisine gönderilen mesajları saklayan eş, tarafı olduğu bir haberleşmeyi kullanmaktadır; bu nedenle eşin gönderdiği hakaret, tehdit veya itiraf içeren mesajlar kural olarak delil olarak sunulabilir. Eşin kişisel ve şifreli cihazına ya da hesabına izinsiz girilmesi ise hem delili hukuka aykırı hâle getirir hem de suç oluşturabilir.

Tablodaki ayrım kesin bir liste değildir; ortak kullanılan cihaz ile kişisel cihaz arasındaki sınır her olayın koşullarına göre değerlendirilir. Şüpheli durumlarda eşin cihazına müdahale etmek yerine kendi elinizdeki yazışmaları ve diğer delilleri (tanık, fotoğraf, resmî kayıtlar) öne çıkarmak daha güvenlidir.

Ceza sorumluluğu riski

Özel hayatın ve haberleşmenin gizliliği eşler arasında da korunur. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) bakımından öne çıkan hükümler şunlardır:

• TCK m. 132: Haberleşmenin gizliliğini ihlal bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir; ihlal içeriğin kaydı suretiyle gerçekleşirse ceza bir kat artırılır. Kişinin kendisiyle yapılan haberleşmenin içeriğini diğer tarafın rızası olmadan hukuka aykırı olarak alenen ifşa etmesi de ayrıca suçtur (m. 132/3).
• TCK m. 133: Aleni olmayan konuşmaları rıza dışında bir aletle dinlemek veya kaydetmek iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektirir.
• TCK m. 134: Özel hayatın gizliliğini ihlal; gizlilik görüntü veya ses kaydıyla ihlal edilirse ceza bir kat artırılır, bu görüntü ve seslerin ifşası ayrıca cezalandırılır.
• TCK m. 136: Kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına vermek, yaymak veya ele geçirmek iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir.
• TCK m. 243: Başkasının telefonu veya hesabı gibi bir bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girmek ve veri nakillerini teknik araçlarla izlemek.

TCK m. 139 uyarınca m. 132, 133 ve 134’teki suçların soruşturulması şikâyete bağlıdır; m. 136’daki suç ise şikâyete bağlı değildir. Delilin boşanma davasında kullanılacak olması hukuk mahkemesi bakımından hukuka aykırılığı ortadan kaldırmaz; ceza sorumluluğu ise kast ve olayın koşullarına göre ayrıca değerlendirilir.

Delilin korunması ve sunulması

• Ekran görüntüsü: Karşı tarafın adını veya numarasını, mesajların tarih ve saatini gösterecek, yazışmanın öncesini ve sonrasını da içerecek şekilde alınmalıdır. Bağlamından koparılmış tek bir cümle inandırıcılığı azaltır.
• Cihazın kendisi: Mesajları silmeyin, telefonu sıfırlamayın veya elden çıkarmayın. Karşı taraf yazışmayı inkâr ederse bilirkişi incelemesi (HMK m. 266) çoğu zaman cihaz veya yedek üzerinden yapılır.
• Yedek ve dışa aktarma: Uygulamanın yedekleme özelliği ve sohbeti dışa aktarma seçeneği, tarih bilgisini koruyan ikinci bir kopya sağlar.
• Noter tespiti: Noterler elektronik ortamdaki durum, görüntü ve verilerin tespitini yapabilir (1512 sayılı Noterlik Kanunu m. 61, m. 198/A). Tespit tutanağı, yazışmanın belirli bir tarihte cihazda bulunduğunu resmî olarak belgeler.
• Mahkeme eliyle delil tespiti: Delilin kaybolma veya ileri sürülmesinin zorlaşma tehlikesi varsa dava açılmadan önce de bilirkişi incelemesi istenebilir (HMK m. 400, 401).
• Dilekçede gösterme: Her vakıanın hangi delille ispat edileceği dava dilekçesinde gösterilmelidir (HMK m. 119/1-f); süresinden sonra gösterilen deliller ancak sınırlı koşullarla kabul edilir (HMK m. 145).

Eşin üçüncü kişilerle iletişiminin sıklığını göstermek için operatörlerden arama kayıtlarının (HTS) getirtilmesi istenebilir; ancak bu kayıtlar WhatsApp yazışmalarının içeriğini göstermez.

Sık yapılan hatalar

• Yazışmaları sosyal medyada paylaşmak, ortak tanıdıklara veya işyerine göndermek. Bu davranış TCK m. 132/3 ve 134/2 kapsamında suç oluşturabilir, tazminat sorumluluğu doğurabilir ve davada sizin aleyhinize kusur olarak değerlendirilebilir.
• Eşin telefonuna takip uygulaması kurmak, hesabına başka bir cihazdan bağlanmak veya şifresini kırmak.
• Yalnızca seçilmiş ekran görüntüleri sunmak; düzenleme şüphesi bütün delilin değerini düşürür.
• Telefonu değiştirip eski cihazı ve yedeği saklamamak.
• Sadakatsizliği öğrendikten sonra uzun süre beklemek: zina davası için öngörülen süre geçebilir, birlikte yaşamaya devam etmek de affetme olarak yorumlanabilir.

Yazışmaların boşanma sebebi, kusur ve tazminata etkisi

Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 161’e dayanan zina davası, davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden itibaren altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl içinde açılmalıdır; affeden tarafın dava hakkı yoktur. Zina cinsel birlikteliği gerektirdiğinden yalnızca yakınlık içeren mesajlar çoğu zaman tek başına yeterli görülmez; mesajların tanık anlatımı, fotoğraf veya konaklama kaydı gibi delillerle desteklenmesi gerekir.

Zina ispatlanamasa bile sadakat yükümlülüğüne aykırı, güven sarsıcı yazışmalar TMK m. 166/1 kapsamında evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına yol açan kusurlu davranış olarak değerlendirilebilir. Hakaret, tehdit veya aşağılama içeren mesajlar da kusurun ispatında sıkça kullanılır.

Kusur belirlemesi davanın mali sonuçlarını doğrudan etkiler. Mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu taraf maddi tazminat, kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise kusurlu eşten manevi tazminat isteyebilir (TMK m. 174). Yoksulluk nafakası da kusuru daha ağır olmayan tarafa tanınır (TMK m. 175). Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 178).

Sık sorulan sorular

Ekran görüntüsü tek başına yeterli mi?

Ekran görüntüsü HMK m. 199 anlamında belgedir; karşı taraf içeriği kabul eder veya ciddi bir itirazda bulunmazsa hükme esas alınabilir. İnkâr hâlinde hâkim bilirkişi incelemesine başvurabilir. Bu nedenle cihazın ve yedeğin saklanması, ekran görüntüsü kadar önemlidir.

Eşimin telefonunda tesadüfen gördüğüm mesajları kullanabilir miyim?

Ortak kullanılan ve açık bırakılmış bir cihazda kendiliğinden görülen yazışmalar Yargıtay tarafından delil olarak değerlendirilmiştir. Buna karşılık telefonun zorla alınması, şifresinin kırılması veya gizlice uygulama kurulması hâlinde delil dikkate alınmaz. Sınır, erişimin rızaya ve olağan aile yaşamına uygun olup olmadığıdır.

Hukuka aykırı delil sunarsam davam reddedilir mi?

Mahkeme yalnızca o delili değerlendirme dışı bırakır ve hukuka uygun diğer delillere göre karar verir. Ancak dosyadaki tek delil buysa iddia ispatlanamamış sayılır; ayrıca ceza soruşturması ve kusur değerlendirmesi bakımından risk doğar.

Eşimin ilişki yaşadığı kişiden tazminat isteyebilir miyim?

Yargıtay, bağlayıcı nitelikteki 2018 tarihli içtihadı birleştirme kararına dayanarak, eşlerden biriyle evli olduğunu bilerek birlikte olan üçüncü kişiye karşı diğer eşin manevi tazminat isteyemeyeceğini kabul etmektedir (4. HD, 06.05.2024, 2023/10078 E., 2024/4165 K.). Tazminat talebi boşanma davasında kusurlu eşe yöneltilir.

Dayanak mevzuat

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 119, 145, 189, 199, 266, 400, 401
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 161, 166, 174, 175, 178
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 132, 133, 134, 136, 139, 243
• 1512 sayılı Noterlik Kanunu m. 61, 198/A
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 28.05.2024, 2023/8411 E., 2024/3919 K.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 06.06.2024, 2024/2435 E., 2024/4350 K.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 16.10.2024, 2024/101 E., 2024/7537 K.
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 06.05.2024, 2023/10078 E., 2024/4165 K.