Dört yıl şoförlük yaptım, hiç sigortam yatmamış; bu yılları nasıl kabul ettiririm?

Hukuki dayanak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86. maddesine göre, çalıştırıldığı hâlde Kuruma bildirilmeyen sigortalılar, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde mahkemeye başvurup alacakları kararla bu hizmetlerini kabul ettirebilir. Süre her takvim yılı için ayrı işler: 2021 çalışmanız için son gün 31.12.2026, 2022 için 31.12.2027'dir. Süre hak düşürücü olduğundan mahkeme bunu kendiliğinden dikkate alır; geçtikten sonra o yıl için dava açılamaz. Bu dava bir işçilik alacağı davası olmadığından, alacak davalarında aranan zorunlu arabuluculuk şartı uygulanmaz.

Kime karşı açılır? Dava, sizi çalıştıran araç sahibine (işverene) ve Sosyal Güvenlik Kurumu'na karşı birlikte açılır. İşverenin işi bırakmış olması davayı engellemez.

Deliller: Mahkemeler bu davalarda çalışmanın gerçek ve sürekli olduğunu titizlikle araştırır. Size yazılmış trafik cezaları, o tarihlerde aracı sizin kullandığınızı gösteren değerli belgelerdir. Bunların yanında şunlar işe yarar:

• Hattın bağlı olduğu kooperatif ya da durak kayıtları; aynı hatta çalışan şoförler ve düzenli yolcular gibi tanıklar,
• Ücretinizin ödendiğini gösteren yazışmalar, varsa banka transferleri,
• Mesleki yeterlilik ve psikoteknik belgeleriniz, araç denetim kayıtları.

Emsal: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 24.04.2024 tarihli, 2023/921 E., 2024/197 K. sayılı kararında, hizmet tespiti için öngörülen beş yıllık sürenin "doğrudan doğruya hakkın mevcudiyetini etkilediğinden hak düşürücü niteliktedir ve bu sürenin geçmesi ile hak bir daha canlanmamak üzere ortadan kalkmaktadır." denilmiş; Kuruma hiç bildirim yapılmamışsa çalışanın bu süre geçmeden dava açmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir. Sizin 2021 çalışmanız için bu, davayı geciktirmemeniz gerektiği anlamına gelir.

Ne yapmalısınız:

• e-Devlet'ten hizmet dökümünüzü ve adınıza yazılmış trafik cezalarının listesini alın.
• Tanık olabilecek kişilerin isim ve telefonlarını şimdiden not edin.
• 2021 yılının süresi dolmak üzere olduğu için davayı bu yıl içinde açın; tek dava ile bütün dönemin tespitini isteyebilirsiniz.

SGK'ya sigortasız çalışma bildiriminde bulunmak da mümkündür; ancak süreyi kaçırmamak için yalnızca bu başvuruya güvenmeyin. Davayı bir iş hukuku avukatıyla açmanız, delillerin doğru sunulması açısından önemlidir.