Uyuşmazlık
Vakıf evladı olduğunun tespitine ilişkin karar, kız evlada şart kılınan nafaka ve giysi yardımını istemeye yeterli midir? Bu yardımın artırılması için hangi nitelikte kesinleşmiş mahkeme kararı gerekir? İntifa haklarına ilişkin kanun değişikliği devam eden davaya uygulanır mı? Vakıf yardımının gelecek yıllar için önceden belirlenmesi ve eksik ödeme iddiasıyla tespit davası açılması mümkün müdür?
Olayın özeti
Nafaka ve giysi yardımı alan bir vakıf evladı, yıllık 15.810,40 TL yardımın 50.000,00 TL'ye artırılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi 2016 yılı yardımını 31.000,00 TL olarak belirleyip sonraki yıllar için brüt asgari ücretin 1,5 katına bağlı tespit yapmış; bölge adliye mahkemesi gider ve vekâlet ücreti yönünden yeniden hüküm kurarak bu tespiti sürdürmüştür. Davacının dayandığı önceki kesinleşmiş karar, yalnızca vakıf evlatlığını tespit etmiş ve nafaka ile giysi yardımına müstahaklık hakkında hüküm içermemiştir.
Mahkemenin değerlendirmesi
1) Yardıma müstahaklığın kesinleşmiş kararla ispatı: Kız evlada şart kılınan nafaka ve giysi yardımının ödenmesi ve bu yardımın artırılmasının dava konusu yapılabilmesi için, davacının bu yardımı almaya müstahak vakıf evladı olduğunu gösteren kesinleşmiş mahkeme kararı bulunmalıdır. Yalnızca vakıf evladı olduğunun tespit edildiği önceki karar bu koşulu sağlamadığından, somut davanın reddi gerekir.
2) Vakıf evlatlığı ve intifa hakları: Vakıf evladı olduğunun tespiti için vakfedenin kan bağıyla soyundan gelmenin ispatı yeterlidir; bu davada vakfiye koşullarının incelenmesi gerekmez. Buna karşılık sükna, galle fazlası, nafaka ve giysi yardımı veya tevliyete ehillik bakımından soybağı yanında ilgili hak için vakfiyede öngörülen kız veya erkek evlat ve batın gibi koşulların da sağlanması gerekir.
3) Galle hakkı ve ödeme zamanı: Vakıflar Yönetmeliği uyarınca galle fazlasına hak kazanıldığını gösteren mahkeme kararıyla müracaat edilmelidir. Galle fazlasına hak kazanma tarihi ilk derece mahkemesi karar tarihi olmakla birlikte ödeme, karar kesinleştikten sonra yapılır.
4) İntifa taleplerinde süre ve geçiş: 5737 sayılı Kanun'a eklenen düzenlemeye göre intifa hakkı talepleri, galle fazlasına hak kazanıldığını gösteren kararın kesinleşmesinden itibaren beş yıl geçmekle düşer; mazbut vakıflarda haklar son beş yıllık malvarlığı, gelir ve giderlerle sınırlı ve galle fazlasının bulunması koşuluyla belirlenir. Daire, geçici 10. maddeyi gözeterek bu düzenlemelerin intifa hakkı niteliğindeki nafaka ve giysi yardımının artırılmasına ilişkin devam eden davada da uygulanacağını belirtmiştir.
5) Yıllık intifa ödemelerinin hesaplanması: Mazbut ve mülhak vakıflarda galle fazlası ve diğer intifa ödemeleri yıllık olarak, brüt gelirden vakfiyeye göre tamirat, görevli ücretleri, hayır ödemeleri ve tevliyet ücreti gibi giderler indirildikten sonra mevcut evlat sayısına göre belirlenir. Gelirin bulunmadığı veya giderleri karşılamadığı yıllar olabileceğinden yardım, Türk Medeni Kanunu'ndaki nafaka gibi tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre önceden belirlenemez.
6) Eda davası ve hukuki yarar: Ödenen intifa yardımının düşük olduğunu ileri süren vakıf evladı, eksik ödendiğini iddia ettiği tutarın tahsili için eda davası açabilir. Bu olanak varken ödeme miktarının tespiti için dava açılmasında hukuki yarar bulunmaz; Daire bu hususu ayrıca kabule göre bozma nedeni saymıştır.
7) Duruşma isteminde değer sınırı: Temyiz dilekçeleri kabul edilmekle birlikte mülhak vakfın duruşma istemi değer nedeniyle reddedilmiştir.
Sonuç
Davacının nafaka ve giysi yardımına müstahaklığını gösteren kesinleşmiş karar bulunmadan davanın esasına girilmesi; ayrıca yıllık vakıf gelir ve giderlerine bağlı yardımın önceden belirlenmesi ve eda davası açılabilecekken tespit davasında hukuki yarar gözetilmemesi nedeniyle bölge adliye mahkemesi kararı oybirliğiyle bozulmuştur. İstek hâlinde peşin temyiz harcının temyiz eden mülhak vakfa iadesine ve dosyanın kararı veren bölge adliye mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Kararda değinilen mevzuat
- 5737 sayılı Vakıflar Kanunu 3
- 5737 sayılı Vakıflar Kanunu 7
- 5737 sayılı Vakıflar Kanunu 75
- 5737 sayılı Vakıflar Kanunu 76
- 5737 sayılı Vakıflar Kanunu geçici 10
- 6111 sayılı Kanun 208
- 6111 sayılı Kanun 209
- Vakıflar Yönetmeliği 53
- Vakıflar Yönetmeliği 55
- HMK 371
Kaynak ve kullanım
Kararın tam metnini ayrı sekmede okuyabilirsiniz. Kaynak: Yargıtay resmî karar arama.
Karar, kendi uyuşmazlığı ve karar tarihindeki değerlendirmesiyle okunmalıdır. Sonraki mevzuat ve içtihat değişikliklerini, somut olayın koşullarını ve varsa karşı oyu ayrıca değerlendirin.
Benzer kararlar
- Yargıtay 3. HD. 2023/5202 E. 2024/3125 K. 16.10.2024 T.Eda davası açılması mümkün olan hallerde kira alacağının tespitini istemekte hukuki yarar bulunup bulunmadığı ile taşınmaz payını sonradan devralarak tek…
- Yargıtay 14. HD. 2017/1445 E. 2021/596 K. 03.02.2021 T.Terekenin borca batık olduğunun tespiti ve mirasın hükmen reddi davasında murisin ölüm tarihi esas alınarak aktif ve pasif malvarlığının araştırılmasında…
- Yargıtay 11. HD. 2024/3074 E. 2024/6421 K. 16.09.2024 T.İcra takip dosyasında borçlunun itirazı alacaklıya tebliğ edilmeksizin dava şartı zorunlu arabuluculuğa başvurulması halinde, İİK m. 67 kapsamındaki bir…
- Yargıtay 9. HD. 2020/2797 E. 2020/9733 K. 29.09.2020 T.İş sözleşmesinin feshinin geçersizliği ve işe iade davasının 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20/1. maddesinde düzenlenen bir aylık hak düşürücü süre içerisinde…
- Yargıtay 2. HD. 2010/23356 E. 2011/13688 K. 21.09.2011 T.Mirasın borca batıklığı sebebiyle hükmen reddi davasının süreye tabi olup olmadığı; davanın kime karşı (husumet) yöneltilerek hangi usul çerçevesinde…