Hukuki dayanak: TCK 31/2 uyarınca 12 yaşını doldurmuş fakat 15 yaşını doldurmamış çocuğun fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ya da davranışlarını yönlendirme yeteneği yeterince gelişmemişse ceza sorumluluğu yoktur ve hakkında güvenlik tedbirine hükmolunur; yetenek varsa ceza yarı oranında indirilir. Savcılık bunu belirlemek için genellikle sosyal inceleme ve adli tıp raporu aldırır. Basit hırsızlık (TCK 141) uzlaştırma kapsamındadır (CMK 253); mağaza ile uzlaşma sağlanırsa dosya kapanabilir. Kovuşturma başlamadan zarar tamamen giderilirse TCK 168 uyarınca cezada üçte ikiye kadar indirim yapılır; malın değeri azsa TCK 145 gereği ceza indirilebilir, hatta ceza vermekten vazgeçilebilir.
Dikkat: Hırsızlık şikâyete bağlı bir suç değildir. Mağaza şikâyetçi olmasa bile olay kolluğa yansırsa soruşturma başlar. Her olay ayrı bir dosya demektir ve tekrarlayan dosyalar ileride çocuğun lehine olan imkânları daraltır.
Ailenin sorumluluğu: TMK 369'a göre ev başkanı, gözetim yükümlülüğünü gerektiği gibi yerine getirdiğini ispat edemezse küçüğün verdiği zarardan sorumludur.
Emsal: Yargıtay 2. Ceza Dairesi'nin 13.09.2022 tarihli, 2021/148 E., 2022/14629 K. sayılı kararında, 12-15 yaş arasındaki bir çocuk hakkındaki hırsızlık mahkûmiyeti, adli tıp raporu ile sosyal inceleme raporu çeliştiği hâlde TCK 31/2 uyarınca çocuğun "üzerine atılı hırsızlık fiilinin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin gelişip gelişmediği hususunda rapor alınarak" çelişki giderilmeden kurulduğu için bozulmuştur. Kızınız hakkında da bu yetenek uzman raporuyla belirlenir.
Ne yapmalısınız:
- Kızınızı vakit kaybetmeden bir çocuk ve ergen psikiyatristine götürün; ihtiyaçtan kaynaklanmayan ve tekrarlayan çalma davranışı bir dürtü kontrol sorununa işaret edebilir.
- Okul rehberlik servisiyle iş birliği yapın; Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğünden danışmanlık desteği isteyin.
- Bir soruşturma açılırsa çocuğun ifadesi avukat eşliğinde alınır; suça sürüklenen çocuğa istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir.
- Mağazalara ödeme yaparken tutarı belgeleyin ve gerçek zararla sınırlı tutun.