Uyuşmazlık
Açıklamalı ve açıklamasız banka havaleleriyle borç para verildiği iddiasına dayalı itirazın iptali davasında ispat yükü kime aittir; havale dekontunda borç açıklaması bulunması ve açıklamasız dekonta dayalı iddialarda yasal karinenin etkisi nedir?
Olayın özeti
Davacı, davalıya üç ayrı havale ile toplam 350.020 TL borç verdiğini ve davalının bir kısım geri ödeme yaptıktan sonra bakiye borcu ödemediğini belirterek icra takibine vaki itirazın iptalini talep etmiştir. Havalelerden ikisinde borç açıklaması bulunmakta, en yüksek tutarlı üçüncü havalede ise hiçbir açıklama yer almamaktadır; davalı ise borç ilişkisini reddedip paraların mevcut borcun ödemesi olduğunu savunmuştur.
Mahkemenin değerlendirmesi
1) Havalede yasal karine ve ispat yükü: Havale kural olarak bir ödeme vasıtasıdır ve mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla yapıldığı karine olarak kabul edilir; bu karinenin aksini iddia eden havale eden, paranın borç olarak verildiğini ispatlamakla yükümlüdür.
2) Açıklamalı banka havalesi ve ispat yükünün yer değiştirmesi: Banka havalesi dekontuna paranın 'borç' olarak gönderildiğine dair açıklama yazılması halinde havale eden karinenin aksini göstermiş sayılır; açıklamalı parayı ihtirazi kayıtsız kabul eden alıcı aksini ispatlamakla yükümlü hale gelir.
3) Açıklamasız havale ve kesin delil: Gönderim sebebine dair hiçbir açıklama içermeyen havalelerde yasal karine geçerliliğini korur ve paranın borç verildiğini ispat yükü davacıda kalmaya devam eder.
4) Kazanılmış hak ve mahsup: İlk kararda borcun geri ödemesi sayılarak alacaktan mahsup edilen miktara karşı davacı tarafından temyiz yoluna başvurulmaması halinde bu husus davalı lehine usuli kazanılmış hak teşkil eder.
Sonuç
Direnme kararının HMK'nin 371. maddesi gereğince değişik gerekçe ile bozulmasına oy çokluğuyla karar verilmiştir; karşı oy: para transferi sürecinin bir bütün olarak değerlendirilmesi ve karinenin somut olay adaletiyle birlikte ele alınması gerektiği gerekçesiyle direnmenin yerinde olduğu yönündedir.
Kararda değinilen mevzuat
- 6100 sayılı HMK 187
- 6100 sayılı HMK 190
- 6100 sayılı HMK 371
- 6100 sayılı HMK 373/1
- 4721 sayılı TMK 6
- 818 sayılı BK 457
- 6098 sayılı TBK 555
Kaynak ve kullanım
Kararın tam metnini ayrı sekmede okuyabilirsiniz. Kaynak: Yargıtay resmî karar arama.
Karar, kendi uyuşmazlığı ve karar tarihindeki değerlendirmesiyle okunmalıdır. Sonraki mevzuat ve içtihat değişikliklerini, somut olayın koşullarını ve varsa karşı oyu ayrıca değerlendirin.
Benzer kararlar
- Yargıtay 13. HD. 2019/1502 E. 2020/3135 K. 10.03.2020 T.Havale yoluyla verilen borç iddiasına dayalı itirazın iptali davasında, borcun kabul edildiğine dair sunulan e-posta yazışmalarının belge ve delil başlangıcı…
- Yargıtay 3. HD. 2025/1472 E. 2025/4776 K. 13.10.2025 T.İnançlı işlem iddiasına dayalı tazminat davasında, davalı tarafından gönderilen tapunun emanet olduğuna dair WhatsApp mesajlarının delil başlangıcı sayılıp…
- Yargıtay 11. HD. 2016/1898 E. 2016/9296 K. 05.12.2016 T.Satım sözleşmesi uyarınca avans olarak verildiği iddia edilen çekin borçtan ari olarak verildiğini ispat yükünün kimde olduğu ve davalının çekin şirket…
- Yargıtay 9. HD. 2021/7426 E. 2021/12940 K. 27.09.2021 T.İşçinin imzasını taşıyan ve aksini gösteren delil bulunmayan ücret bordrolarına rağmen ücret alacağı kabul edilebilir mi? Çalışmanın, asgari ücretin üzerinde…
- Yargıtay 6. HD. 2025/3201 E. 2025/3894 K. 17.11.2025 T.Konkordatoda çekişmeli alacak davasında kabul edilen tutar için doğrudan tahsil hükmü mü, tasdik edilen konkordato projesi çerçevesinde ödeme hükmü mü…