Uyuşmazlık
İhtiyati haciz, icra takip işlemi mi yoksa tedbir niteliğinde bir işlem midir? İcra dairesinin yetkisizliğine karar verilmesi ihtiyati haczin kaldırılmasını ve istihkak davasının konusuz kalmasını gerektirir mi? İhtiyati haciz varlığını koruyorsa istihkak davasında nasıl inceleme yapılmalıdır?
Olayın özeti
Üçüncü kişi şirket, şantiyesinde ihtiyaten haczedilen menkullerin kendisine ait olduğunu ileri sürerek istihkak davası açmıştır. Borçlunun yetki itirazı üzerine icra dairesinin yetkisizliğine karar verilmiş, alacaklı dosyanın yetkili daireye gönderilmesini istemiştir. Yerel mahkeme, yetkisiz icra dairesinin koyduğu hacizlerin geçersiz olduğu ve davanın konusu kalmadığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir.
Mahkemenin değerlendirmesi
1) Yetkisizliğin ihtiyati hacze etkisi: İhtiyati haciz uygulanması genel anlamda takip işlemi değil, tedbir niteliğinde olduğundan icra dairesinin yetkisizliğine karar verilmesi ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını gerektirmez. Bu nedenle yalnız yetkisizlik kararına dayanılarak istihkak davasının konusuz kaldığı kabul edilemez.
2) İhtiyati haczin niteliği ve kapsamı: İhtiyati haciz, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş alacakları; muayyen ikametgâhı bulunmayan veya mal kaçıran borçlular yönünden ise vadesi gelmemiş alacakları temin etmek amacıyla borçlunun mal ve hakları üzerine konulan tedbir niteliğinde bir işlemdir.
3) İhtiyati haciz ve takip ayrımı: İhtiyati haciz ile icra takibi ayrı düzenlemelere tabi olup ayrı hukuki sonuçlar doğurur. İhtiyati haciz kararı, takip veya dava öncesinde ya da sonrasında uygulanan, HMK 389 ve izleyen maddelerdeki ihtiyati tedbire benzer bir işlemdir.
4) Delillerin toplanması ve esas incelemesi: İcra dairesinin yetkisizliği ihtiyati haczi ortadan kaldırmadığından, tarafların tüm delilleri toplanarak istihkak davasının esası hakkında karar verilmelidir. Bu inceleme yapılmadan uyuşmazlığın sona erdirilmesi hatalıdır.
5) Karar düzeltme ve harç iadesi: Tarafların, ilamın tebliğinden itibaren on gün içinde karar düzeltme isteminde bulunabileceği belirtilmiştir. Peşin harcın, istem üzerine temyiz edene iadesine karar verilmiştir.
Sonuç
Hüküm, icra dairesinin yetkisizliğinin tedbir niteliğindeki ihtiyati haczi kaldırmayacağı ve tarafların tüm delilleri toplanarak istihkak davasının esası hakkında karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. Peşin harcın istem üzerine temyiz edene iadesine ve ilamın tebliğinden itibaren on gün içinde karar düzeltme istenebileceğine oybirliğiyle karar verilmiştir.
Kararda değinilen mevzuat
- İİK 96 ve devamı
- İİK 257 ve devamı
- İİK 264
- İİK 366
- İİK 366/3
- HMK 389 ve izleyen maddeler
- HUMK 428
Kaynak ve kullanım
Kararın tam metnini ayrı sekmede okuyabilirsiniz. Kaynak: Yargıtay resmî karar arama.
Karar, kendi uyuşmazlığı ve karar tarihindeki değerlendirmesiyle okunmalıdır. Sonraki mevzuat ve içtihat değişikliklerini, somut olayın koşullarını ve varsa karşı oyu ayrıca değerlendirin.
Benzer kararlar
- Yargıtay 8. HD. 2016/15993 E. 2019/11167 K. 10.12.2019 T.İstihkak davasında geçerli haczin bulunması dava şartı mıdır ve bu şart yargılamanın hangi aşamalarında kendiliğinden incelenir? Ödeme emri tebliğ edilmemiş…
- Yargıtay 8. HD. 2016/4828 E. 2019/599 K. 21.01.2019 T.Alacaklıya dava açma yükümlülüğü yükleyen İİK 99'a dayalı müdürlük işleminin şikâyet üzerine kaldırılmasının alacaklının istihkak iddiasının reddi davasını…
- Yargıtay 17. HD. 2009/5134 E. 2009/7728 K. 19.11.2009 T.Ödeme emrinin tebliğ edildiği yerde yapılan hacizde mülkiyet karinesi kimin yararınadır ve üçüncü kişi hangi hususu kanıtlamalıdır? Takip kesinleşmeden…
- Yargıtay 8. HD. 2016/20357 E. 2018/19730 K. 05.12.2018 T.Haciz adresinin borçlunun şube kaydından borcun doğumundan önce terkin edilmesi, hacizde borçluya ait evrak bulunmaması, üçüncü kişinin boş işyerini…
- Yargıtay 8. HD. 2016/1260 E. 2018/17343 K. 15.10.2018 T.Borçlu ile üçüncü kişinin borcun doğumundan sonra haciz adresinde bir süre birlikte faaliyet göstermesi hâlinde mülkiyet karinesi kimin lehinedir ve aksini…