İçeriğe geç
Gezinti
Hesap
Soru sor
Metin boyutu
Genişlik
Renk
Ana Sayfa › Emsal Kararlar › Karar özeti

Yargıtay 3. HD. 2025/1495 E. 2025/3048 K. 26.05.2025 T.

Uyuşmazlık

TBK 350 uyarınca ihtiyaç nedeniyle tahliye davalarında, dava açma hakkı doğmadan yapılan zorunlu arabuluculuk başvurusu dava şartını karşılar mı? Belirli ve belirsiz süreli kiralarda dava açma ve arabuluculuğa başvurma zamanı nedir? Yazılı dava bildirimi dava açma süresini nasıl etkiler ve süre mahkemece kendiliğinden gözetilir mi? Arabuluculuk için uyuşmazlığın doğması neden gereklidir? Arabuluculuğa hiç başvurulmaması veya son tutanağın sunulmamasının sonucu nedir? Arabuluculukta geçen sürenin zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere etkisi nedir?

Olayın özeti

Bursa ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemelerinin hukuk daireleri, ihtiyaç nedeniyle tahliye davası açma süresi başlamadan yapılan arabuluculuk başvurusunun dava şartını karşılayıp karşılamadığı konusunda farklı kesin kararlar vermiştir. Bursa'daki karar erken başvurunun dava şartını karşılamadığını, İstanbul'daki karar ise kanunda başvurunun dava açma hakkı doğduktan sonra yapılmasını zorunlu tutan bir ifade bulunmadığını kabul etmiştir. Başkanlar Kurulu, uyuşmazlığın İstanbul'daki karar doğrultusunda giderilmesi görüşüyle Yargıtaya başvurmuştur.

Mahkemenin değerlendirmesi

1) Arabuluculuğa başvurunun zorunlu zamanı: TBK 350 uyarınca ihtiyaç nedeniyle tahliye davalarında zorunlu arabuluculuğa, tahliye davası açma hakkı doğduktan sonra ve dava açma süresi içinde başvurulmalıdır. Dava açma süresi başlamadan yapılan başvuru, dava şartı arabuluculuğu yerine getirmez.

2) Tahliye davasının açılma zamanı: Belirli süreli konut ve çatılı işyeri kiralarında ihtiyaç nedeniyle tahliye davası sözleşme süresinin sonunda başlayacak bir aylık sürede açılır. Belirsiz süreli sözleşmelerde ise genel hükümlere göre fesih dönemi ve fesih bildirimi sürelerine uyularak belirlenecek tarihten başlayan bir aylık süre esas alınır.

3) Yazılı bildirimle süre uzaması: Kiraya veren, daha önce veya en geç dava açılması için öngörülen sürede dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirmişse dava açma süresi bir kira yılı için uzar. Daire, bu durumda davanın bildirimi takip eden uzayan kira yılı sonuna kadar açılması gerektiğini belirtmiştir.

4) Sürenin kamu düzeni niteliği: İhtiyaç nedeniyle tahliye davasının açılma süresi kamu düzenine ilişkindir ve davalı ileri sürmese de mahkemece kendiliğinden gözetilir. Süresinden önce açılan zamansız dava reddedilmelidir.

5) Arabuluculukta mevcut uyuşmazlık koşulu: Arabuluculuğa başvurulabilmesi için taraflar arasında, üzerinde serbestçe tasarruf edilebilen iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlığı bulunmalıdır. Uyuşmazlık, bir tarafın ileri sürdüğü hak ve talebin diğer tarafça kabul edilmemesiyle doğar; ileride tahliye talebinin reddedileceği varsayımıyla, tahliye hakkı doğmadan başlatılan süreç geçerli dava şartı arabuluculuğu olarak kabul edilemez.

6) Başvuru ve tutanak eksikliği: Anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenmelidir; eksiklik hâlinde bir haftalık kesin süre ve usulden ret ihtarı verilir, gereği yerine getirilmezse dava reddedilir. Arabulucuya hiç başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde ise herhangi bir işlem yapılmaksızın dava şartı yokluğundan usulden ret kararı verilir.

7) Kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk kapsamı: Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda 01.09.2023 tarihinden itibaren zorunlu arabuluculuk uygulanır. Kiralanan taşınmazların 2004 sayılı Kanun'a göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler bu kapsamın dışında tutulmuştur.

8) Arabuluculuk süresinin süre hesabına etkisi: Tahliye davası açma hakkı doğduktan sonra arabuluculuğa başvurulması, arabuluculukta geçen süre nedeniyle dava açma süresinde kayba yol açmaz. Daire, başvuru ile son anlaşmama tutanağı arasındaki sürenin zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabında dikkate alınmayacağını belirtmiştir.

Sonuç

Bölge Adliye Mahkemelerinin kesin kararları arasındaki görüş ve uygulama uyuşmazlığı, TBK 350 uyarınca ihtiyaç nedeniyle tahliye davalarında zorunlu arabuluculuğa tahliye davası açma hakkının doğumundan sonra, dava açma süresi içinde başvurulması gerektiği yönünde giderilmiştir. Daire, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin gerekçesini genel hatlarıyla yerleşmiş uygulamasına uygun bulmuş; kararını oybirliğiyle ve kesin olarak vermiştir. Dosyanın ilgili Başkanlar Kuruluna, karar örneğinin ise Bölge Adliye Mahkemelerinin hukuk dairelerine bildirilmek üzere Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğine gönderilmesine karar verilmiştir.

Kararda değinilen mevzuat

  • TBK 350
  • TBK 350/son
  • TBK 353
  • TBK 354
  • Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 1
  • Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 1/2
  • Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 16/2
  • Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A
  • Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-2
  • Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-15

Kaynak ve kullanım

Kararın tam metnini ayrı sekmede okuyabilirsiniz. Kaynak: Yargıtay resmî karar arama.

Karar, kendi uyuşmazlığı ve karar tarihindeki değerlendirmesiyle okunmalıdır. Sonraki mevzuat ve içtihat değişikliklerini, somut olayın koşullarını ve varsa karşı oyu ayrıca değerlendirin.

Benzer kararlar

Diğer yayımlanmış kararlar