Uyuşmazlık
Fazla çalışma, bordro tahakkukları ve banka ödemelerini aşan çalışma bakımından hangi delillerle ispatlanabilir? İşçinin dayandığı giriş ve çıkış kayıtlarının işverenden getirtilmesi için hangi usul izlenmelidir ve kayıtların sunulmaması nasıl değerlendirilmelidir? Hesaplanan fazla çalışma alacağından önceki ödemeler mahsup edilmeli midir? Aylık ücretin dört günlük bölümünün hafta tatili ücreti olarak gösterilmesi, hafta tatilinde yapılan çalışmanın karşılığının ödendiğini gösterir mi?
Olayın özeti
İşçi, işletmelerin açılmasından sonra çalışma saatlerinin ağırlaştığını ve haftanın yedi günü çalıştığını ileri sürerek fazla çalışma, hafta tatili ve kesilen ücret alacaklarını istemiştir. Mahkeme, bordrolardaki fazla çalışma ve hafta sonu tahakkuklarının banka yoluyla ödendiğini belirterek davayı reddetmiştir. İşçi delil listesinde giriş ve çıkış kayıtlarına dayanmıştır.
Mahkemenin değerlendirmesi
1) Giriş çıkış kayıtlarının getirtilmesi: Giriş ve çıkış kayıtları, bordrolarda tahakkuk ettirilenden daha fazla çalışma yapıldığını ispatlayabilecek yazılı delillerdir. İşçinin bu kayıtlara dayanması hâlinde işverene HMK 220 uyarınca kayıtları sunması için kesin süre verilmeli; belgeleri veya kabul edilebilir mazeretini delilleriyle sunmazsa işçinin ilgili alacak kalemlerine ilişkin beyanlarının kabul edilebileceği ihtar edilmelidir. Kayıtlar sunulmazsa işçinin iddialarının duruma göre kabul edilebileceği gözetilerek alacak belirlenmelidir.
2) Fazla çalışmanın ispatı: Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatlamalıdır. İşyeri kayıtları, giriş ve çıkış belgeleri ile işyeri iç yazışmaları delildir; yazılı belgelerle kanıtlanamayan çalışma tanık beyanlarıyla belirlenebilir. Herkesçe bilinen genel vakıalar ile işçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğu da değerlendirilmelidir.
3) İmzalı bordro ve ihtirazi kayıt: İşçinin imzasını taşıyan bordro, sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delildir ve bordrodaki fazla çalışma alacağının ödendiği kabul edilir. Daha fazla alacak yönünden ihtirazi kayıt varsa bordroyu aşan çalışma her türlü delille ispatlanabilir. İmzalı ve ihtirazi kayıtsız bordroyu aşan çalışma ise geçerli bir yazılı belgeyle kanıtlanmalıdır.
4) Banka ödemelerinin ispat etkisi: İşçiye bordro imzalatılmadan, fazla çalışma tahakkuklarını da içeren ve her ay değişen ücretler banka yoluyla ödenmişse, ihtirazi kayıt bulunmaması durumunda ödeneni aşan fazla çalışma yazılı delille ispatlanmalıdır. Somut olayda işçinin dayandığı giriş ve çıkış kayıtları bu ispatı sağlayabileceğinden, banka ödemeleriyle bordroların uyumu tek başına ret gerekçesi yapılamaz.
5) Fazla çalışma ödemelerinin mahsubu: Giriş ve çıkış kayıtları toplanarak veya kayıtların sunulmamasının sonuçları değerlendirilerek asıl alacak belirlenmelidir. Her iki durumda da işverenin yaptığı fazla çalışma ödemeleri hesaplanan alacaktan mahsup edilerek hüküm kurulmalıdır.
6) Hafta tatili tahakkukunun niteliği: Aylık ücretin 26 günlük normal çalışma ücreti ve dört günlük hafta tatili ücreti olarak gösterilmesi, hafta tatilinde çalışmanın karşılığına ilişkin gerçek bir tahakkuk değildir. Dört günlük bölüm, çalışma karşılığı olmaksızın ödenmesi gereken ücreti yansıtır. Bu nedenle söz konusu bordro gösterimi gerekçe yapılarak hafta tatili çalışma alacağının reddedilmesi hatalıdır.
Sonuç
Karar, giriş ve çıkış kayıtları getirtilmeden fazla çalışma talebinin reddedilmesi ve aylık ücret içindeki dört günlük hafta tatili ücretinin çalışma karşılığı ödeme sayılarak hafta tatili alacağının reddedilmesi nedeniyle oybirliğiyle bozulmuştur. Bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiş; peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine karar verilmiştir.
Kararda değinilen mevzuat
- 6100 sayılı HMK 220
Kaynak ve kullanım
Kararın tam metnini ayrı sekmede okuyabilirsiniz. Kaynak: Yargıtay resmî karar arama.
Karar, kendi uyuşmazlığı ve karar tarihindeki değerlendirmesiyle okunmalıdır. Sonraki mevzuat ve içtihat değişikliklerini, somut olayın koşullarını ve varsa karşı oyu ayrıca değerlendirin.
Benzer kararlar
- Yargıtay HGK 2014/1718 E. 2017/67 K. 18.01.2017 T.Dava dilekçesinde belirtilen çalışma dönemi aşılarak taleple bağlılık kuralına aykırı karar verilip verilemeyeceği ve işverence sunulmayan işe giriş çıkış…
- Yargıtay 9. HD. 2015/5111 E. 2016/2467 K. 15.02.2016 T.İmzalı ücret bordrolarında sabit ve gerçeği yansıtmayan fazla çalışma tahakkuklarının bulunması ve davacının daha fazla çalıştığının dosya kapsamıyla sabit…
- Yargıtay 22. HD. 2017/11861 E. 2020/6774 K. 16.06.2020 T.İmzasız bordrolarda fazla çalışma tahakkuku bulunması ve banka kanalıyla ödenmesi halinde, işçinin tahakkuktan fazla çalışmayı her türlü delille ispatlayıp…
- Yargıtay 9. HD. 2026/412 E. 2026/2230 K. 11.03.2026 T.İşverenin HMK 220 uyarınca ihtaratlı kesin süreye rağmen işyeri kayıtlarını sunmaması halinde davacının sunduğu işyeri giriş-çıkış kayıtlarının…
- Yargıtay 9. HD. 2021/8477 E. 2021/14490 K. 19.10.2021 T.Fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil çalışmalarının ispatında işverene karşı dava açmış tanıkların beyanları hangi koşullarda…