Uyuşmazlık
Eksikleri tamamlanarak anahtar teslimi verilmesi kararlaştırılan bağımsız bölüm bakımından yüklenicinin ayrıca süre verilmeden teslim borcunun devam edip etmediği; aylık 200 USD olarak kararlaştırılan ödemenin hukuki niteliği ve bağlayıcılığı; maktu gecikme tazminatı yerine rayiç kira uygulanmasının koşulları; yabancı para tazminatının hesap dönemi, Türk lirasına çevrilmesinde esas alınacak kur ve bilirkişi incelemesi; duruşma vekâlet ücreti, temyiz harcı ve karar düzeltme yolu.
Olayın özeti
Dükkânın eksikleri tamamlanıp 15.11.1999 tarihinde teslim edilmesini öngören 28.07.1999 tarihli sözleşmede, gecikilen her ay için 200 USD kira ödenmesi kararlaştırılmıştır. Alıcı gecikme tazminatı, yüklenici-satıcılar ise karşı davayla ifa imkânsızlığı nedeniyle fesih, tapu iptali ve tescil ile icra dosyasına yapılan ödemenin geri alınmasını istemiştir. Mahkeme asıl davayı 29.611 TL üzerinden kısmen kabul etmiş; karşı davada sözleşmeyi ileriye yönelik feshederek tapu ve istirdat taleplerini reddetmiştir.
Mahkemenin değerlendirmesi
1) Sözleşmesel gecikme tazminatı: Süresinde teslim edilmeyen bağımsız bölüm için sözleşmede aylık 200 USD kira adıyla kararlaştırılan ödeme, BK 106/II ve TBK 125/I anlamında gecikme tazminatıdır. Ahde vefa ilkesi gereğince, iradeyi sakatlayan sebeplerle geçersizlik ileri sürülüp kanıtlanmadıkça kararlaştırılan tazminat uygulanır ve taraflar bunun değiştirilmesini isteyemez.
2) Anahtar teslimi ifa borcu: Alıcı iş sahibi eser sözleşmesini feshetmediği sürece ve eldeki davanın açıldığı tarihe kadar yükleniciler, ayrıca süre verilmesine gerek olmaksızın eksikleri sözleşmeye uygun tamamlayıp yapı kullanma izin belgesi alarak anahtar teslimi yapmak zorundadır. Daire, bu yükümlülük ve sözleşmenin karşı dava ile feshedilmiş olması çerçevesinde yüklenici-satıcıların tüm temyiz itirazlarını reddetmiştir.
3) Rayiç kiraya geçiş koşulları: Dairenin Türk lirası üzerinden kararlaştırılmış maktu gecikme tazminatına ilişkin istisnai uygulaması, uzun gecikme ve enflasyonla tazminatın amacını karşılayamayacak hâle gelmesi ve rayiç kira ile arasında bir mislinden fazla fark bulunması koşullarına dayanır. Bir yıl geçmesiyle kendiliğinden rayiç kiraya geçileceğine ilişkin bir kabul yoktur; somut olayda 200 USD'nin rayiç kiradan bir misli az ve çok düşük kaldığı da ileri sürülüp belirlenmediğinden sözleşmedeki tutar esas alınmalıdır.
4) Yabancı para tazminat hesabı: Aylık 200 USD üzerinden asıl dava tarihine kadar istenebilecek gecikme tazminatı yabancı para olarak hesaplanmalı, davacının talebiyle bağlı kalınarak 21.08.2002 tarihindeki USD efektif satış kuru üzerinden Türk lirasına çevrilmelidir. Kur Merkez Bankasından sorulmalı ve hükme esas raporu düzenleyen emlak bilirkişisinden gerekçeli, denetime elverişli ek rapor alınmalıdır.
5) Duruşma vekâlet ücreti: Yargıtay duruşmasında vekille temsil edilen davacı-karşı davalı lehine 2.037 TL duruşma vekâlet ücretine hükmedilmiş ve bu ücret davalı-karşı davacılara yükletilmiştir.
6) Temyiz harcının yükletilmesi: Bakiye 1.530 TL temyiz ilam harcı davalı-karşı davacılara yükletilmiş; davacı-karşı davalının ödediği temyiz peşin harcının ise istemi hâlinde iadesine karar verilmiştir.
7) Karar düzeltme süresi: Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceği belirtilmiştir.
Sonuç
Davalı-karşı davacıların bütün temyiz itirazları ile davacı-karşı davalının bozma kapsamı dışındaki itirazları reddedilmiş; asıl davadaki gecikme tazminatının sözleşmedeki aylık 200 USD ve belirtilen kur üzerinden, talebe bağlı ve denetime elverişli ek raporla hesaplanması gerektiğinden hüküm davacı-karşı davalı yararına bozulmuştur. 2.037 TL duruşma vekâlet ücreti ve 1.530 TL bakiye temyiz ilam harcı davalı-karşı davacılara yükletilmiş, davacı-karşı davalının peşin temyiz harcının istemi hâlinde iadesine karar verilmiştir. Tebliğden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verilmiştir.
Kararda değinilen mevzuat
- 818 sayılı Borçlar Kanunu 106/II
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 125/I
Kaynak ve kullanım
Kararın tam metnini ayrı sekmede okuyabilirsiniz. Kaynak: Yargıtay resmî karar arama.
Karar, kendi uyuşmazlığı ve karar tarihindeki değerlendirmesiyle okunmalıdır. Sonraki mevzuat ve içtihat değişikliklerini, somut olayın koşullarını ve varsa karşı oyu ayrıca değerlendirin.
Benzer kararlar
- Yargıtay 13. HD. 2015/43229 E. 2018/4002 K. 02.04.2018 T.Haklı ve haksız azilde avukat hangi işler için ücret isteyebilir? Yazılı ücret sözleşmesi bulunmayan, değeri para ile ölçülebilen işlerde akdi ücret nasıl…
- Yargıtay 12. HD. 2023/6926 E. 2023/5958 K. 11.10.2023 T.Üçüncü kişinin istihkak davası ile alacaklının birleşen istihkak iddiasının reddi davasında, mülkiyet karinesinin aksinin ispat edilip edilmediği ve noter…
- Yargıtay 13. HD. 2016/19641 E. 2019/9834 K. 14.10.2019 T.Yazılı vekalet ücret sözleşmesi bulunmayan hallerde, Avukatlık Kanunu'nun 164/4. maddesi gereğince %10 ile %20 arasındaki oranın belirlenmesinde alt sınırdan…
- Yargıtay 13. HD. 2013/28445 E. 2014/6774 K. 11.03.2014 T.Yazılı ücret sözleşmesi bulunmayan avukatlık ilişkisinde ücret ne zaman muaccel olur? Güven ilişkisinin avukatın davranışları nedeniyle sarsılması azli haklı…
- Yargıtay 9. HD. 2021/8477 E. 2021/14490 K. 19.10.2021 T.Fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil çalışmalarının ispatında işverene karşı dava açmış tanıkların beyanları hangi koşullarda…