Sosyal medyada hakaret nedir?

Sosyal medyada hakaret, bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilmesinin ya da kişiye sövülmesinin sosyal medya paylaşımı, yorumu, hikâyesi veya özel mesajı aracılığıyla gerçekleştirilmesidir. Hakaret suçu internette işlendiğinde hem ceza hukuku hem de tazminat hukuku bakımından sonuç doğurur.

Dayanak

Hakaret suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda (TCK), kişilik hakkının korunması ve manevi tazminat ise 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiştir.

Unsurları

• Herkese açık paylaşım: Hakaretin alenen işlenmesi sayılır ve ceza artırılır.
• Özel mesaj: Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle yapılan hakaret de suçtur; ancak aleniyet nedeniyle artırım uygulanmaz.
• İsim verilmemesi: Mağdurun adı açıkça yazılmasa veya isnat üstü kapalı geçiştirilse bile, paylaşımın niteliğinden kimin kastedildiği anlaşılıyorsa suç oluşabilir.
• Haksız fiile tepki: Hakaret, mağdurun haksız bir fiiline tepki olarak yapılmışsa veya hakaret karşılıklı ise ceza indirilebilir ya da hiç verilmeyebilir.

Temel hâlin cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kamu görevlisine görevinden dolayı yapılan hakaret gibi nitelikli hâllerde ceza artar.

Süre

Hakaret suçu, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında şikâyete bağlıdır. Şikâyet, fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Şikâyete bağlı olduğu için suç, kural olarak uzlaştırma kapsamındadır. Manevi tazminat davası ise zararı ve faili öğrenmeden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde açılmalıdır; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabiyse o süre uygulanır.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Paylaşım silinebileceğinden derhâl ekran görüntüsü alın; paylaşımın adresini (URL), tarihini ve paylaşan hesabın kullanıcı adını kaydedin. Gerekirse noter veya elektronik tespit yaptırın.
• Şikâyet dilekçenizi Cumhuriyet başsavcılığına verin; hesabın kime ait olduğu soruşturma kapsamında araştırılır.
• İçeriğin kaldırılması ve tazminat için ayrıca başvurabilirsiniz.
• Eleştiri ile hakaret aynı şey değildir; sert de olsa kamusal bir konuya ilişkin eleştiriler ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilebilir.

İlgili kavramlar

• Uzlaştırma
• İçeriğin yayından çıkarılması
• Sahte hesap ve kimliğe bürünme
• Siber zorbalık ve ısrarlı takip

Kaynaklar

1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 125, m. 126, m. 129, m. 131
2. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 73 (şikâyet süresi)
3. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 24-25
4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 58, m. 72