İnternetteki içeriğin kaldırılması: erişim engeli ve unutulma hakkı

Bir haber, sosyal medya gönderisi, forum yazısı veya arama sonucu kişinin itibarını ya da özel hayatını zedelediğinde ilk soru, içeriğin nasıl kaldırılacağıdır. Bu alanda 2024'ten beri önemli bir değişiklik var: Yıllarca en sık başvurulan yol olan 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun m. 9 artık uygulanmıyor.

Doğru yol içeriğin türüne göre değişir. Hakaret ve itibar zedeleyici paylaşımlar, mahrem görüntüler ve özel hayata ilişkin bilgiler, güncelliğini yitirmiş haberler ve arama motoru sonuçları farklı kurallara tabidir.

5651 sayılı Kanun m. 9'un iptali ve bugünkü durum

Eski m. 9, kişilik hakkının ihlal edildiğini ileri süren kişiye sulh ceza hâkimliğinden 24 saat içinde, karşı taraf dinlenmeden içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi kararı alma imkânı veriyordu. Anayasa Mahkemesi bu maddeyi, çelişmeli bir inceleme ve süre sınırı gibi güvenceler içermediği ve ifade ve basın özgürlüğüne orantısız müdahaleye yol açtığı gerekçesiyle iptal etti (E. 2020/76, K. 2023/172, 11.10.2023). Karar 10.01.2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve dokuz ay sonra, 10.10.2024'te yürürlüğe girdi.

Yasama organı bu sürede yeni bir düzenleme yapmadı; bu yazının güncellendiği 05.10.2026 itibarıyla iptal edilen maddenin yerine geçen bir hüküm yürürlükte değildir. Sonuç olarak kişilik hakkı ihlali gerekçesiyle sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli istemenin yasal dayanağı kalmamıştır. Bugün kullanılabilecek yollar şöyle özetlenebilir:

İlk adım: içerik sahibine ve platforma başvuru

Mahkemeye gitmeden önce en hızlı sonuç çoğu zaman doğrudan başvuruyla alınır. 5651 sayılı Kanun bunu "uyarı yöntemi" olarak tanımlar: Önce içeriği oluşturan içerik sağlayıcıya, makul sürede sonuç alınamazsa içeriği barındıran yer sağlayıcıya bildirim yapılır (m. 2/1-r). Sosyal medya platformlarının gönderi bildirme, gizlilik ihlali ve taklit hesap formları bu yolun en pratik hâlidir.

Türkiye'den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılar, kişilerin başvurularına en geç 48 saat içinde olumlu ya da gerekçeli olumsuz cevap vermek zorundadır (Ek m. 4/3). Yürürlükteki metin bu yükümlülüğü m. 9 ve 9/A kapsamındaki içeriklere ilişkin başvurularla sınırlı olarak yazmaktadır; 7578 sayılı Kanun bu sınırlamayı kaldırmış olup değişiklik 01.11.2026'da yürürlüğe girecektir.

Başvuruda içeriğin tam adresi (URL), içeriğin neden hukuka aykırı olduğu ve başvuranın kimlik bilgileri yer almalıdır. Platformun cevabı ve yazışmalar saklanmalıdır; dava aşamasında delil olurlar.

Haber sitelerinde ayrıca 5187 sayılı Basın Kanunu m. 14'teki düzeltme ve cevap hakkı kullanılabilir. Yayından itibaren iki ay içinde gönderilen yazıyı internet haber sitesi bir gün içinde yayımlamak zorundadır; yayımlamazsa sulh ceza hâkimliğinden karar istenebilir. Bu yol içeriği kaldırmaz, ama kişinin açıklamasının haberle aynı yerde yer almasını sağlar.

Hukuk mahkemesi yolu: kişilik hakkı davası ve ihtiyati tedbir

m. 9'un iptalinden sonra hakaret, iftira veya gerçeğe aykırı içerik için temel yol 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 24 ve 25'e dayanan kişilik hakkı davasıdır. Davacı saldırının önlenmesini, sona erdirilmesini, yani içeriğin kaldırılmasını, hukuka aykırılığın tespitini ve kararın yayımlanmasını isteyebilir; maddi ve manevi tazminat talebi aynı davada ileri sürülebilir. Dava asliye hukuk mahkemesinde, davacının veya davalının yerleşim yerinde açılabilir.

Davanın sonunu beklemeden içeriğin kaldırılması için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 389 ve devamı uyarınca ihtiyati tedbir istenir. Gecikmenin ciddi bir zarar doğuracağı ve hakkın yaklaşık olarak ispat edildiği durumda mahkeme, içeriğin yayından çıkarılmasına veya ilgili adrese erişimin engellenmesine tedbir olarak karar verebilir. Dikkat edilmesi gerekenler:

• Tedbir isteyen kural olarak teminat gösterir; talep resmî belgeye veya kesin bir delile dayanıyorsa mahkeme gerekçesini göstererek teminat almayabilir (HMK m. 392).
• Tedbir dava açılmadan alınmışsa, uygulanmasının istendiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas dava açılmalıdır; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m. 397).
• Talep, somut içerik ve URL gösterilerek yapılmalıdır. Sitenin tamamına yönelik talepler ölçülülük bakımından kabul görmeyebilir.

Hukuka aykırılığı hâkim veya mahkeme kararıyla tespit edilen içeriği, kendisine bildirilmesine rağmen 24 saat içinde kaldırmayan sosyal ağ sağlayıcı doğan zarardan sorumludur; bunun için önce içerik sağlayıcıya dava açılması gerekmez (Ek m. 4/14). İçerik aynı zamanda suç oluşturuyorsa savcılığa şikâyette bulunulabilir; ancak şikâyet tek başına içeriği kaldırmaz.

Özel hayatın gizliliği: m. 9/A başvurusu

İzinsiz yayımlanan mahrem görüntüler, sağlık bilgileri veya ev adresi gibi özel hayata ilişkin içerik için m. 9/A'daki hızlı yol yürürlüktedir. Başvuru; içeriğin URL'si, hakkın hangi açıdan ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgileriyle doğrudan Başkanlığa yapılır, eksik başvuru işleme konulmaz. Başkanlık talebi Erişim Sağlayıcıları Birliğine bildirir ve erişim en geç dört saat içinde URL bazında engellenir.

Başvuran, talebini 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunmak zorundadır. Hâkim en geç 48 saat içinde karar verir; aksi hâlde engel kendiliğinden kalkar. İçerik yayından çıkarılırsa hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

Bu görev, 7590 sayılı Kanunla 31.07.2026'dan itibaren Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan (BTK) Siber Güvenlik Başkanlığına geçmiştir. Devir döneminde başvuru kanalları değişebileceğinden, başvurmadan önce güncel başvuru adresi kontrol edilmelidir.

m. 9/A yalnızca özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerik için kullanılabilir; hakaret veya eleştiri içeren paylaşımlar bu yolla kaldırılamaz. m. 8/A'daki erişim engeli de kişisel başvurulara açık değildir; bu madde millî güvenlik, kamu düzeni ve suç işlenmesinin önlenmesi gibi sebeplerle kamu makamlarının talebine dayanır.

Unutulma hakkı ve arama motorları

Bir haber hukuka uygun biçimde yayımlanmış olsa bile zamanla güncelliğini yitirmişse kişi, adıyla yapılan aramalarda bu sonucun çıkmamasını isteyebilir. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 23.06.2020 tarihli ve 2020/481 sayılı kararında arama motorlarını veri sorumlusu kabul etmiş ve ad-soyad aramalarında çıkan sonuçların indeksten çıkarılması taleplerinde izlenecek usulü belirlemiştir:

1. Önce arama motoruna başvurulur. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) m. 13'e göre veri sorumlusu başvuruyu en geç 30 gün içinde sonuçlandırır. Google, bu amaçla Türkiye'ye özgü bir kaldırma formu sunmaktadır.
2. Başvuru reddedilir, cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezse, cevabın öğrenilmesinden itibaren 30 gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren 60 gün içinde Kurula şikâyette bulunulabilir (KVKK m. 14). Kurul şikâyete 60 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır (KVKK m. 15).
3. Kurul kararına göre, Kurula başvurmakla birlikte doğrudan yargı yoluna gitmek de mümkündür.

Talep değerlendirilirken kişinin temel hakları ile kamunun bilgiye erişim yararı tartılır. Kişinin kamusal hayattaki rolü, bilginin doğruluğu, haberin üzerinden geçen süre ve içeriğin kişinin özel hayatıyla mı yoksa mesleki faaliyetiyle mi ilgili olduğu belirleyicidir. Kamusal rolü olan kişiler hakkındaki güncel bilgilerde talebin kabulü daha güçtür.

İndeksten çıkarma içeriği silmez: Haber kaynak sitede durmaya devam eder, yalnızca kişinin adıyla yapılan aramada listelenmez. İçeriğin kaynaktan silinmesi için yayıncıya ayrıca başvurmak gerekir. İfade özgürlüğü kapsamındaki veri işleme, özel hayatı veya kişilik haklarını ihlal etmedikçe KVKK'nın kapsamı dışında kaldığından (KVKK m. 28/1-c), haber sitelerine karşı KVKK yolu sınırlıdır.

Sık sorulan sorular

Sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli almak hâlâ mümkün mü?

Kişilik hakkı ihlali gerekçesiyle hayır; bu yol 10.10.2024'te kapandı. Sulh ceza hâkimliği bugün özel hayatın gizliliğine ilişkin m. 9/A başvurularında ve Basın Kanunundaki düzeltme ve cevap uyuşmazlıklarında devreye girer. İçerik m. 8'de sayılan suçlardan birini, örneğin müstehcenlik veya çocukların cinsel istismarını oluşturuyorsa erişim engeli bu madde kapsamında verilebilir.

İptalden önce m. 9'a göre verilmiş erişim engelleri ne oldu?

Anayasa Mahkemesinin iptal kararları geriye yürümez (Anayasa m. 153). Bu nedenle iptalden önce verilmiş kararlar kendiliğinden ortadan kalkmış sayılmaz. Bu kararların kaldırılması talepleri bakımından ise yerleşik bir uygulama oluşmamıştır.

Google'dan kaldırılan haber internetten tamamen silinir mi?

Hayır. İndeksten çıkarma yalnızca adınızla yapılan aramalarda sonucun görünmesini engeller. Haber, kaynak sitede ve başka arama sözcükleriyle bulunabilir olmaya devam edebilir.

Adıma açılmış sahte bir hesap var. Ne yapabilirim?

İlk adım, kimlik belgesiyle platformun taklit hesap bildirim formunu kullanmaktır. Hesaptan yapılan paylaşımlar hakaret, tehdit veya kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması gibi bir suç oluşturuyorsa savcılığa şikâyette bulunulabilir; platform kapatmazsa asliye hukuk mahkemesinden ihtiyati tedbir istenebilir.

Mahkemeye gitmek ne zaman gerekir?

Platform veya yayıncı talebi reddettiğinde ya da cevap vermediğinde, içerik yurt dışındaki bir sitede olup muhataba ulaşılamadığında veya içerik ticari itibar gibi hızla büyüyen bir zarara yol açtığında mahkeme yolu gerekir. Tedbir talebinin URL bazında ve delillerle hazırlanması sonucu doğrudan etkilediğinden bu aşamada bir avukattan destek almak yararlıdır.

Dayanak mevzuat

• 5651 sayılı Kanun m. 2, 8, 8/A, 9 (iptal), 9/A, Ek m. 4
• Anayasa Mahkemesi, E. 2020/76, K. 2023/172, 11.10.2023 (RG 10.01.2024, sayı 32425)
• 7578 sayılı Kanun m. 22 (RG 01.05.2026; yürürlük 01.11.2026)
• 7590 sayılı Kanun m. 27 (yürürlük 31.07.2026)
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 24, 25
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 389, 390, 392, 397
• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 13, 14, 15, 28
• Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 23.06.2020 tarihli ve 2020/481 sayılı karar
• 5187 sayılı Basın Kanunu m. 14
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 153