Maddi tazminat nedir?

Maddi tazminat, bir kimsenin malvarlığında, iradesi dışında meydana gelen azalmanın para ile karşılanmasıdır. Zarar, kişinin zarar verici olaydan sonraki malvarlığı ile olay hiç gerçekleşmeseydi sahip olacağı malvarlığı arasındaki farktır. Maddi tazminat haksız fiilden, sözleşmeye aykırılıktan veya kanunda öngörülen diğer sebeplerden doğabilir.

Dayanak

Haksız fiilden doğan maddi tazminat Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiştir. Kanun, ölüm ve bedensel zarar hâllerinde istenebilecek zarar kalemlerini ayrıca saymıştır.

Türleri

• Fiilî (mevcut) zarar: Malvarlığındaki gerçek azalma; örneğin hasarlı aracın onarım bedeli veya tedavi giderleri.
• Yoksun kalınan kâr: Olay olmasaydı elde edilecek olan kazanç; örneğin kişinin çalışamadığı dönemde kaybettiği gelir.

Ölüm ve bedensel zararda zarar kalemleri

• Ölüm hâlinde: Cenaze giderleri; ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve çalışma gücü kaybından doğan kayıplar; ölenin desteğinden yoksun kalanların kayıpları.
• Bedensel zararda: Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.

Miktarın belirlenmesi

Zararı ve zarar verenin kusurunu kural olarak zarar gören ispat eder. Zararın tam miktarı ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışına göre hakkaniyete uygun bir tazminat belirler. Hâkim tazminatın kapsamını belirlerken durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını dikkate alır. Hesaplama çoğu zaman bilirkişi incelemesiyle yapılır.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Fatura, makbuz, maaş bordrosu ve hasar ekspertiz raporu gibi belgeleri saklayın.
• Zararın miktarını dava açarken tam olarak bilemiyorsanız kısmi dava açıp talebinizi yargılama sırasında artırma imkânını değerlendirin; belirsiz alacak davası 31 Temmuz 2026’da yürürlükten kaldırılmıştır (bu tarihten önce açılmış davalarda eski hüküm uygulanmaya devam eder).
• Haksız fiilden doğan tazminata kural olarak olay tarihinden itibaren faiz istenebilir. Ancak 31 Temmuz 2026’dan sonra meydana gelen olaylarda, çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarının kazancın bilinemediği döneme ilişkin kısmına faiz karar tarihinden itibaren işler.
• Zarar görenin kusuru veya kanundaki diğer sebepler tazminattan indirim yapılmasına yol açabilir.

İlgili kavramlar

• Manevi tazminat
• Destekten yoksun kalma tazminatı
• Sürekli iş göremezlik tazminatı
• Tazminattan indirim sebepleri

Kaynaklar

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 49-55
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 109
3. 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun