Kötüniyet tazminatı nedir?

Kötüniyet tazminatı, iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesinin, işveren tarafından fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilmesi halinde işçiye ödenen tazminattır. Tutarı, işçinin bildirim süresine ait ücretin üç katıdır.

Dayanak

Kötüniyet tazminatı 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesinde düzenlenmiştir. Hüküm, iş güvencesine ilişkin 18-21. maddelerin uygulanma alanı dışında kalan işçileri korumayı amaçlar.

Kimler isteyebilir?

• Otuzdan az işçi çalıştıran işyerlerinde çalışanlar,
• altı aylık kıdemi dolmamış işçiler,
• kısacası işçi sayısı veya kıdem şartı nedeniyle işe iade davası açma imkânı bulunmayan, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçiler.

İş güvencesi kapsamındaki işçi ise kötüniyet tazminatı yerine işe iade yoluna başvurur. İşletmeyi veya işyerini yöneten işveren vekilleri de iş güvencesi dışında kalır; ancak kanun metni bu tazminatı açıkça yalnız işçi sayısı veya kıdem şartı nedeniyle güvence dışında kalanlar için öngörmüştür.

Kötüye kullanma örnekleri

• İşçinin yasal haklarını aradığı, şikâyette bulunduğu veya dava açtığı için işten çıkarılması,
• işçinin kişisel özellikleri ya da işle ilgisi olmayan sebeplerle, intikam amacıyla çıkarılması,
• gerçek fesih nedeninin gizlenerek bahane üretilmesi.

Sendikal nedenlere dayanan fesihlerde ayrıca 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'ndaki özel güvenceler gündeme gelir.

İspat ve hesaplama

Fesih hakkının kötüye kullanıldığını ispat yükü, bunu iddia eden işçidedir. Tazminat, giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır. Bildirim süresine de uyulmamışsa işçiye ayrıca ihbar tazminatı ödenir.

Zamanaşımı

Kötüniyet tazminatında zamanaşımı süresi beş yıldır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.

Uygulamada dikkat edilecekler

Feshe yol açan olayların tarihlerini, yazışmaları ve tanıkları kayıt altına almanız, kötüniyetin ispatını kolaylaştırır.

İlgili kavramlar

• İhbar tazminatı
• İşe iade davası
• Hakkın kötüye kullanılması yasağı
• Eşit davranma ilkesi

Kaynaklar

1. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 17
2. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 18
3. 4857 sayılı İş Kanunu, ek m. 3
4. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 3