Asıl işveren–alt işveren ilişkisi nedir?

Asıl işveren–alt işveren ilişkisi, bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde ya da asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçileri yalnız o işyerinde çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasındaki ilişkidir. Günlük dilde taşeronluk olarak bilinir.

Dayanak

İlişki 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinde ve Alt İşverenlik Yönetmeliği'nde düzenlenmiştir.

Şartları

• Verilen iş, temizlik, yemek, güvenlik gibi yardımcı bir iş olmalı ya da asıl işin bir bölümüyse işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektirmelidir.
• Alt işveren, işçilerini yalnız o işyerinde aldığı işte çalıştırmalıdır.
• Uzmanlık gerektiren haller dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez.

Sorumluluk

Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak İş Kanunu'ndan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur. Bu nedenle ödenmeyen ücret, kıdem tazminatı gibi alacaklar için işçi her iki işverene de başvurabilir.

Muvazaa

Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle haklarının kısıtlanması veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimseyle alt işveren ilişkisi kurulması yasaktır. Bu hallerde ve genel olarak ilişkinin muvazaalı olduğu anlaşılırsa, alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.

Uygulamada dikkat edilecekler

Alt işvereni değiştiği halde aynı işyerinde çalışmaya devam eden işçilerin yıllık izin süresi, o işyerinde geçen toplam çalışma süresine göre hesaplanır; asıl işveren de bu izinlerin kullandırılıp kullandırılmadığını denetlemekle yükümlüdür. Kamu kurumlarında hizmet alımıyla çalışanların kadro ve mali haklar bakımından durumu kanunda ayrıca düzenlenmiştir.

İlgili kavramlar

• Muvazaa
• Kıdem tazminatı
• Ücret alacağı
• Yıllık ücretli izin

Kaynaklar

1. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 2
2. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 56
3. Alt İşverenlik Yönetmeliği