Hukukumuzda sözleşmelerin niteliği belirlenirken tarafların gerçek iradeleri esas alınır. TBK m. 19 uyarınca, bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde, tarafların gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları ifadelere bakılmaksızın gerçek ve ortak iradeleri dikkate alınır. Bu sebeple kağıt üzerinde satış gibi görünen ancak para ödenmeyen devir işlemi gerçekte bağışlama niteliğindedir.
Öte yandan, TMK m. 706 uyarınca taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin geçerli olması resmi şekilde düzenlenmiş bulunmalarına bağlıdır. Tarafların gizlediği asıl işlem olan bağış sözleşmesi tapuda resmi şekilde yapılmadığından hukuken geçersizdir. Bu sebeple haksız yere devralınan mülkiyet için TMK m. 1025 gereğince tapu sicilinin düzeltilmesi talep edilebilir ve yolsuz tescilin iptali istenebilir.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2022/4932, K. 2022/5312, T. 30.06.2022 sayılı kararında da açıklandığı üzere, mirasbırakanın tapulu taşınmazını diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla tapuda satış gibi devretmesi durumunda görünürdeki sözleşme gerçek iradeye uymadığından, gizli bağış sözleşmesi ise yasal şekil koşulunu taşımadığından geçersiz kabul edilmektedir.
Süreler ve süreç açısından dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
- Muris muvazaasına dayalı davalar babanızın vefatından sonra açılmalıdır. Vefattan sonra bu dava için herhangi bir hak düşürücü süre veya zamanaşımı bulunmaz; her zaman açılabilir.
- Taşınmazın iyiniyetli üçüncü kişilere devredilmesini önlemek amacıyla, dava açılır açılmaz tapu kaydı üzerine ihtiyati tedbir konulması talep edilmelidir.
- Yargılama süresi mahkemelerin iş yükü, tanıkların dinlenmesi, taşınmazın değer tespiti için yapılan keşif ve bilirkişi incelemelerine bağlı olarak ilk derece mahkemesinde ortalama 1,5 ila 3 yıl arasında tamamlanabilmektedir.
İlk aşamada atılması gereken adımlar ve hazırlanması gereken deliller:
- Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) temin edilmelidir.
- Tapu müdürlüğünden taşınmaza ilişkin resmi satış senedi (akit tablosu) getirtilmelidir.
- Kardeşinizin işlem tarihindeki alım gücünün bulunmadığına ve babanıza banka veya başka yollarla herhangi bir bedel ödenmediğine ilişkin banka kayıtları araştırılmalıdır.
- Babanızın taşınmazı satma ihtiyacının bulunmadığı ve kardeşinize bedelsiz devretmek istediğini bilen tanık listesi hazırlanmalıdır.
Davanın kesin sonucu, toplanacak somut delillere, banka hesap hareketlerine ve dava dosyasına sunulacak bilgi ve belgelere göre değişebilir.