Hukuki değerlendirme: Müteahhitten inşaat hâlindeki bir konutu almak, bedeli sözleşmede belirlenen bir satıştır ve satıcı bedeli sonradan tek taraflı artıramaz. Konuya eser sözleşmesi açısından bakılsa da sonuç değişmez: Türk Borçlar Kanunu'nun 480. maddesine göre bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eser öngörülenden fazla emek ve masraf gerektirse bile bedelin artırılmasını isteyemez. Müteahhit ancak çok istisnai olarak, değişikliğin sizin menfaatinize ve varsayılan iradenize uygun olduğunu ispat ederse masraf talebinde bulunabilir (TBK 526-530). Şartnameye aykırı malzeme kullanan müteahhidin bunu ispatlaması zordur; üstelik şartnameye aykırılık sizin lehinize bir ayıp iddiasına da dönüşebilir.
Gecikme: Daire bir yıl geç teslim edildiği için bu süredeki kira kaybınızı müteahhitten talep etme hakkınız olabilir. Bu, onun alacak iddiasına karşı önemli bir savunma ve takas imkânıdır.
İcra: İlamsız takip başlatılırsa ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edin (İİK 62); itirazla takip durur. Müteahhit itirazın iptali davası açarsa alacağını ispat etmek zorundadır. Takibinde haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebiniz üzerine aleyhine en az yüzde yirmi oranında tazminata hükmedilebilir (İİK 67).
Emsal: Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 11.10.2023 tarihli, 2022/2374 E., 2023/3247 K. sayılı kararında, TBK 480. maddesine göre götürü bedelde "Eser, öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez." kuralı hatırlatılmış; fark bedele ancak başlangıçta öngörülemeyen zemin koşulları gibi istisnai bir durumda uyarlama yoluyla hükmedilebileceği kabul edilmiştir. Müteahhidin kendi tercihiyle pahalı malzeme kullanması bu istisnaya girmez.
Ne yapmalısınız:
- Sözleşmeyi, teknik şartnameyi ve teslim tutanağını saklayın; malzeme değişikliğine onay vermediğinizi gösteren yazışmaları toplayın.
- Müteahhide, böyle bir talebiniz olmadığını ve ek ödeme yapmayacağınızı, gecikmeden doğan haklarınızı saklı tuttuğunuzu noter ihtarıyla bildirin.
- Ödeme emri gelirse yedi günlük itiraz süresini kaçırmayın.
- Gecikme tazminatı için başvurmayı düşünürseniz, tutara göre tüketici hakem heyeti ya da dava öncesi zorunlu arabuluculuk aşamasını planlayın.