Eşler anlaşmalı olarak boşanırken protokolde nafaka miktarını serbestçe kararlaştırabilirler. Ancak hayatın olağan akışı içinde tarafların gelirlerinde azalma ya da artış yaşanabilir, enflasyon nedeniyle paranın alım gücü düşebilir veya müşterek çocuğun ihtiyaçları artabilir. TMK m. 176 uyarınca, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde irat biçimindeki yoksulluk nafakasının artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir. Ortak çocuk için ödenen iştirak nafakası açısından da TMK m. 182 ve TMK m. 331 hükümleri gereğince durumun değişmesi halinde hakimden nafaka miktarının yeniden belirlenmesi istenebilir. Dolayısıyla protokol imzalanmış olması, şartlar değiştiğinde dava hakkını engellemez.
Konuyla ilgili olarak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2026/3365, K. 2026/6507, T. 11.06.2026 künyeli kararında, anlaşmalı boşanma sonrasında değişen koşullar nedeniyle protokolün uyarlanması ve nafakanın artırılması taleplerinin mahkemece esastan değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Yargılama süreci, davanın açıldığı Aile Mahkemesinin iş yüküne, tarafların adreslerine yapılacak tebligatların tamamlanma hızına, ekonomik ve sosyal durum araştırmasının sonuçlanmasına ve delillerin toplanmasına bağlı olarak değişmektedir. Nafakanın artırılması veya azaltılması davaları için kanunda kesin bir hak düşürücü süre düzenlenmemiştir; şartlar değiştiği her an dava açılabilir. Ancak geriye dönük hak kaybı yaşamamak adına şartlar ağırlaştığında veya mali durum bozulduğunda davanın makul sürede açılması önemlidir.
Süreçte izlenecek pratik adımlar ve hazırlanması gereken belgeler şunlardır:
- Gelir ve gider durumundaki köklü değişimi ispatlayan belgelerin (güncel maaş bordroları, işten çıkarılma veya iflas belgeleri, sağlık raporları, çocuğun artan okul ve bakım masrafı faturaları) toplanması gerekir.
- Anlaşmalı boşanma ilamı ve onaylanan protokol örneği temin edilmelidir.
- Yetkili Aile Mahkemesine, tarafların güncel mali dengesini ve hakkaniyet gereğini açıklayan bir dava dilekçesiyle başvuru yapılmalıdır.
Davanın kabul edilip edilmeyeceği ve belirlenecek yeni nafaka miktarı, mahkemece yapılacak sosyal ve ekonomik durum araştırması ile dosyaya sunulan somut delillere göre her olayda değişiklik gösterebilir.