Nafakanın artırılması veya kaldırılması, daha önce mahkeme kararıyla ya da mahkemece onaylanan bir anlaşmayla belirlenen nafakanın sonradan değişen koşullara uyarlanması için açılan davaları ifade eder. Nafaka sürekli bir edim olduğundan, kesinleşmiş karar bulunsa bile koşullar önemli ölçüde değişirse yeniden düzenlenebilir.
Dayanak
Yoksulluk nafakası için Türk Medeni Kanunu m. 176, çocuk için ödenen iştirak nafakası için m. 331 uygulanır. Her iki düzenleme de koşulların değişmesi hâlinde hâkime nafakayı yeniden belirleme veya kaldırma yetkisi verir.
Türleri
Artırma davası
Nafaka alacaklısının ihtiyaçlarının artması (örneğin çocuğun okula başlaması), yükümlünün gelirinin yükselmesi veya fiyat artışları nedeniyle nafakanın değerini yitirmesi gibi durumlarda açılır.
Azaltma davası
Nafaka yükümlüsünün gelirinin önemli ölçüde düşmesi, yeni bakım yükümlülükleri doğması veya alacaklının gelirinin artması hâlinde gündeme gelir.
Kaldırma davası
Yoksulluk nafakasında alacaklının yoksulluğunun sona ermesi, evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması veya haysiyetsiz hayat sürmesi kaldırma sebebidir. Alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde irat biçimindeki nafaka kendiliğinden sona erer. Anayasa Mahkemesi, yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” istenebileceğine ilişkin ibareyi iptal etmiştir; iptal hükmü 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek olup mevcut nafakaların bundan nasıl etkileneceği yapılacak yasal düzenlemeye bağlıdır.
Nasıl başvurulur?
Dava aile mahkemesinde açılır. Dilekçede değişikliği gösteren gelir belgeleri, bordrolar ve harcama kalemleri gibi deliller sunulmalıdır. Mahkeme, tarafların güncel ekonomik ve sosyal durumunu araştırarak karar verir.
Uygulamada dikkat edilecekler
- Azaltma veya kaldırma kararı verilip kesinleşene kadar mevcut nafakanın ödenmesine devam edilmelidir; aksi hâlde icra takibi ve tazyik hapsi riski doğar.
- Nafakanın kendiliğinden sona erdiği hâllerde de, devam eden bir icra takibi varsa bu durumun icra hukuku yollarıyla ileri sürülmesi gerekir.
- Hâkim, istem hâlinde, gelecek yıllarda nafakanın ne ölçüde artırılacağını kararında önceden belirleyebilir.
İlgili kavramlar
- Yoksulluk nafakası
- İştirak nafakası
- Tedbir nafakası
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 176, 330, 331
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 344
Yorumlar (0)
Bu maddeye henüz yorum yapılmamış.
Sorunuz bu maddeyle ilişkilendirilerek yayımlanır.