İçeriğe geç
Gezinti
Hesap
Soru sor
Metin boyutu
Genişlik
Renk
Ana Sayfa › Emsal Kararlar › Karar özeti

Yargıtay 3. HD. 2024/1007 E. 2025/97 K. 08.01.2025 T.

Uyuşmazlık

İhtiyaç nedeniyle tahliyede ihtiyacın gerçekliği, zorunluluğu ve sürekliliği nasıl değerlendirilir? İhtiyaç sahibi başka bir işyerinde kiracıysa tahliye tehdidi ile kiralananın üstün veya eşdeğer niteliği alternatif koşullar mıdır? Tahliye tehdidi kendiliğinden dikkate alınabilir mi ve işyerlerinin karşılaştırılması için keşif yapılması gerekir mi? Bozmaya uyulduktan sonra incelemenin sınırı nedir? Tahliye nedeniyle konusuz kalan davada eşdeğerlik ve mülkiyet hakkı, yargılama gideri ile vekâlet ücretinin dağılımını nasıl etkiler?

Olayın özeti

Başka bir işyerinde kiracı olarak tekstil işi yapan davacı, 11.12.2014 tarihinde satın aldığı taşınmaza işyeri ihtiyacı bulunduğunu ileri sürerek tahliye istemiştir. İlk tahliye hükmü işyerlerinin mukayeseli keşifle değerlendirilmesi için bozulmuş; yargılama sırasında kiralanan tahliye edilince verilen konusuzluk kararı da keşif yapılmadan gider sorumluluğu belirlenmesi nedeniyle bozulmuştur. Son bozma üzerine yapılan keşifte işyerleri eşdeğer bulunmuş ve mülkiyet hakkına üstünlük tanınarak davacının dava tarihinde haklı olduğu kabul edilmiştir.

Mahkemenin değerlendirmesi

1) Kiradaki ihtiyaçlının tahliye koşulları: TBK 351 uyarınca işyeri ihtiyacına dayalı tahliyede ihtiyaç sahibi kiracıysa, tahliye tehdidi altında bulunması veya dava konusu kiralananın yapılacak iş için mevcut işyerinden üstün ya da en azından eşdeğer olması gerekir. Bu koşullardan birinin bulunması yeterlidir; eşdeğerlik hâlinde mülkiyet hakkına üstünlük tanınır.

2) İhtiyacın gerçekliği ve sürekliliği: Tahliye için ihtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olduğu kanıtlanmalıdır; geçici, henüz doğmamış veya gerçekleşmesi uzun bir süreye bağlı ihtiyaç tahliye sebebi olamaz. İhtiyaç yalnızca dava açılırken değil, yargılama sırasında da devam etmelidir.

3) Tahliye tehdidinin ileri sürülmesi: İhtiyaç sahibinin tahliye tehdidi altında bulunduğu davacı tarafından ileri sürülmemişse mahkeme bu hususu kendiliğinden dikkate alamaz.

4) İşyerlerinin mukayeseli keşfi: Kiralananın mevcut işyerinden üstün olduğu ayrıca ileri sürülmese bile bu husus ihtiyaç iddiasının içinde yer alır. Mahkeme, uzman bilirkişi aracılığıyla keşif yapıp işyerlerini karşılaştırarak üstünlük veya eşdeğerliği belirlemelidir.

5) Bozmaya uyma ve inceleme sınırı: Daire, mahkemenin uyduğu bozma ilamı doğrultusunda inceleme yaptığını kabul etmiştir. Bozmanın kapsamı dışında kalan hususların artık incelenemeyeceğini belirtmiştir.

6) Konusuz davada gider ve ücret: Tahliye nedeniyle konusuz kalan davada gider sorumluluğu, dava tarihindeki haklılık durumuna göre değerlendirilmiştir. Dava konusu işyeri ile davacının kiracı olarak kullandığı işyerinin eşdeğer olması nedeniyle mülkiyet hakkına üstünlük tanınarak yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesi yerinde bulunmuştur.

7) Temyiz harcı ve karar düzeltme: Onama üzerine bakiye temyiz harcı temyiz eden davalıya yükletilmiştir. HMK Geçici 3'ün atfıyla HUMK 440 gereğince karar düzeltme yolunun kapalı olduğu belirtilmiştir.

Sonuç

Davalının temyiz itirazı reddedilerek, tahliye nedeniyle konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadığına ilişkin mahkeme kararı oybirliğiyle onanmıştır. Bozma gereğinin yerine getirildiği, işyerlerinin eşdeğerliği karşısında mülkiyet hakkına üstünlük tanınmasının ve yargılama gideri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesinin yerinde olduğu kabul edilmiştir. Bakiye temyiz harcı davalıya yükletilmiş; karar düzeltme yolunun kapalı olduğu belirtilmiştir.

Kararda değinilen mevzuat

  • TBK 351
  • HMK Geçici 3
  • HUMK 440

Kaynak ve kullanım

Kararın tam metnini ayrı sekmede okuyabilirsiniz. Kaynak: Yargıtay resmî karar arama.

Karar, kendi uyuşmazlığı ve karar tarihindeki değerlendirmesiyle okunmalıdır. Sonraki mevzuat ve içtihat değişikliklerini, somut olayın koşullarını ve varsa karşı oyu ayrıca değerlendirin.

Benzer kararlar

Diğer yayımlanmış kararlar