Olay sorusu: Parkta bisiklet kazası: tazminat talebi ve savunma

Senin cevabın

Model cevap

1. Sorumluluğun şartları. Sorun: B, A'nın zararlarını gidermekle yükümlü müdür? Kural: Bisiklet motorsuz bir taşıttır (KTK m.3). Motorlu araç işletenine ilişkin özel sorumluluk (KTK m.85) burada uygulanmaz; motorsuz taşıt sürücüsünün hukuki sorumluluğu genel hükümlere tabidir (KTK m.103). Genel hüküm TBK m.49/1'dir: kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Unsurlar fiil, hukuka aykırılık, kusur, zarar ve illiyet bağıdır. Uygulama: B'nin A'ya çarpması fiildir. A'nın vücut bütünlüğüne ve malına zarar verilmesi hukuka aykırıdır; B ayrıca yürüyüş yoluna bisikletle girme yasağına uymamıştır. Yaya yolunda telefonuna bakarak hızla gitmek, makul bir bisiklet sürücüsünden beklenen özene aykırıdır; kusur vardır. Telefonun kırılması ve bilek yaralanması zarardır ve doğrudan çarpmanın sonucudur; illiyet bağı kurulur. Sonuç: B, TBK m.49/1 uyarınca sorumludur.

2. Zarar kalemleri ve ispat. Sorun: Hangi zararlar istenebilir ve ispat yükü kimdedir? Kural: Bedensel zararlar özellikle tedavi giderleri ve kazanç kaybını kapsar (TBK m.54). Bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde hâkim uygun bir manevi tazminata da hükmedebilir (TBK m.56). Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat eder (TBK m.50/1; TMK m.6); zararın miktarı tam ispat edilemezse hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri gözeterek hakkaniyete uygun bir miktar belirler (TBK m.50/2). Uygulama: Telefonun onarım bedeli (6.000 TL) mal zararıdır; alınamayan 10.000 TL kazanç kaybıdır; varsa muayene ve ilaç giderleri tedavi gideri olarak istenebilir. Bileğin burkulması bedensel bütünlüğün zedelenmesidir; manevi tazminat istenebilir, miktarı hâkimin takdirindedir. A; fatura, doktor raporu ve iş anlaşmasını gösteren yazışmalarla zararlarını, tanık veya kamera kaydı gibi delillerle de B'nin kusurunu ispat etmelidir. Sonuç: A, ispatı ölçüsünde maddi zararlarını ve uygun bir manevi tazminatı isteyebilir.

3. B'nin savunması. Sorun: A'nın kulaklık takması tazminatı azaltır mı? Kural: Zarar gören, zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa (müterafik kusur) hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52/1). İndirim sebebini ileri süren B bunu ispat etmelidir (TMK m.6). Uygulama: Bu nokta tartışmaya açıktır. Bir görüşle, yalnız yayalara ayrılmış bir yolda yürüyen kişi bisiklet beklemek zorunda değildir; orada kulaklık takmak olağan bir davranıştır ve zararın doğmasında etkili sayılmaz. Diğer görüşle, B'nin zamanında uyarı yaptığı ve A'nın bu uyarıyı kulaklık yüzünden duymadığı ispatlanırsa A'nın dikkatsizliği zarara katkıda bulunmuş sayılabilir. Olayda B'nin uyarı yaptığı ispatlanmamıştır ve asıl kusur, yasak yolda telefonuna bakarak hızla giden B'dedir. Sonuç: Kanaatimizce indirim yapılmamalıdır. B uyarı yaptığını ve A'nın bunu duyabilecek durumdayken duymadığını ispatlarsa hâkim takdir yetkisiyle sınırlı bir indirime gidebilir; olayın koşullarında tazminatın tamamen kaldırılması ise söz konusu değildir.