Sınav cevabı yazmak: plan, dil ve süre

Süre: puan neredeyse zaman da oradadır

Sınava başlarken bütün soruları bir kez okuyun ve her sorunun puanını not edin. Başta okuma ve plan için, sonda kontrol için birkaç dakika ayırın; kalan süreyi puanlara göre bölün. Örneğin 90 dakikalık bir sınavda 10 dakika okuma ve plan, 5 dakika kontrol ayırırsanız kalan 75 dakika, 60 ve 40 puanlık iki soru arasında 45 ve 30 dakika olarak paylaşılır.

Bir soruya ayırdığınız süre dolduğunda onu kusursuz bitirmeye çalışmayın; kısa bir sonuç cümlesi yazıp diğer soruya geçin, vakit kalırsa dönün. Hiç başlanmamış bir soru puan getirmez; kısa da olsa yazılmış bir çözüm iskeleti puan getirebilir.

Plan: önce iskelet, sonra metin

Yazmaya başlamadan önce müsvedde kâğıdına iskeleti çıkarın: sorunların listesi, her sorun için madde numarası ve olaydaki ilgili bilgi. Bu iki üç dakikalık plan, cevabın dağılmasını ve aynı şeyi iki kez yazmanızı önler.

Cevabı başlıklarla yazın. Olay sorusunda başlıklar kişilere, taleplere veya sorulara göre kurulur: “I. A'nın tazminat talebi”, “1. Hukuka aykırılık”, “2. Kusur”, “II. B'nin savunması”. Her başlığın altında sorun, kural, uygulama ve sonuç sırasını koruyun. Başlıklar, okuyan hocanın beklediği noktaları cevabınızda kolayca bulmasını sağlar.

Cevabın ilk cümlesi sorunu, son cümlesi sonucu söylemelidir. Giriş için uzun bir tarihçe ya da konu özeti gerekmez: “Olayda A'nın Genel Kuruldaki sözleri bakımından yasama sorumsuzluğu, Meclis dışındaki kavga bakımından yasama dokunulmazlığı incelenmelidir” gibi tek bir cümle, okuyana yol haritası verir.

Kavram veya karşılaştırma sorularında farklı bir iskelet kullanın: tanım, dayanak madde, unsurlar veya özellikler, benzer kavramdan farkı ve kısa bir örnek. “Yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığını karşılaştırınız” gibi bir soruda kapsam, süre ve kaldırılabilirlik gibi ölçütleri tek tek ele almak, karşılaştırmayı düzenli kılar.

Dil: kısa, açık, kesin

Kısa cümle kurun; her cümle tek bir düşünce taşısın. Terimleri doğru ve tutarlı kullanın: bir mahkeme bir idari işlemi “iptal” eder, temyiz mercii bir mahkeme kararını “bozar”; bu iki kelime birbirinin yerine geçmez. Bir terimi ilk kullandığınızda kısaca tanımlamak, kavramı bildiğinizi gösterir.

Kesinlik ile abartıyı ayırın. Kanun açıksa açık yazın: “m.76/3 uyarınca A, görevinden çekilmedikçe aday olamaz.” Tartışmalı bir noktada tercih ettiğiniz görüşü gerekçesiyle söyleyin. “Kesinlikle”, “her zaman”, “asla” gibi kelimeler çoğu zaman bir istisnayı gözden kaçırdığınızın işaretidir. Okunaklı yazı da dilin bir parçasıdır: okunamayan cümle değerlendirilemez.

Kendi görüşünüzü yazarken “kanaatimizce” veya “kanımca” gibi ölçülü ifadeler kullanın. Hangi ifadeyi seçerseniz seçin, ardından mutlaka “çünkü” ile başlayan bir gerekçe gelmelidir.

Sık yapılan hatalar

• Konu anlatımı: Olayı çözmek yerine konuyu baştan anlatmak. Bilgi ancak olaya uygulandığında işe yarar.
• Sonuçsuz cevap: Tartışmayı açıp sonuca varmamak.
• Olayı değiştirmek: Olayda olmayan bilgi eklemek veya olaydaki bir bilgiyi atlamak.
• Eski hukuk: Mülga hükümlere dayanmak. Anayasa hukukunda 2017 değişikliğinden önceki Bakanlar Kurulu ve kanun hükmünde kararname düzenlemeleri tipik örnektir.
• Madde yığını: Bir cümleye beş madde numarası sıkıştırıp hiçbirini açıklamamak. Her madde, olaya bağlandığı yerde anılmalıdır.
• Süre kazası: İlk soruya bütün süreyi harcayıp son soruyu boş bırakmak.