Tam yargı davası nedir?

Tam yargı davası, idarenin eylem veya işlemleri nedeniyle kişisel hakları doğrudan ihlal edilen kişilerin, uğradıkları maddi ve manevi zararın tazminini istemek için idari yargı yerinde açtıkları davadır. Uygulamada “idari tazminat davası” olarak da anılır.

Dayanak

Tam yargı davası İYUK'un 2. maddesinde tanımlanmış, açılış usulü 12 ve 13. maddelerde düzenlenmiştir. Anayasa'nın 125. maddesine göre idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.

Şartları

• Hak ihlali: İptal davasından farklı olarak yalnızca menfaat değil, davacının kişisel bir hakkının doğrudan ihlal edilmiş olması gerekir.
• Zarar: Gerçek ve kanıtlanabilir bir maddi veya manevi zarar bulunmalıdır.
• İlliyet bağı: Zarar, idarenin bir eylem veya işleminden kaynaklanmalıdır.
• Sorumluluk sebebi: İdarenin sorumluluğu çoğunlukla kamu hizmetinin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi anlamına gelen hizmet kusuruna dayanır. Bazı durumlarda (ör. tehlikeli faaliyetler, sosyal risk) kusur aranmaksızın sorumluluk da kabul edilir.

Süre ve başvuru

• İşlemden doğan zararlarda: İptal ve tam yargı davaları birlikte açılabilir; önce iptal davası açılıp bu davada verilen karar üzerine kanundaki süre içinde tazminat istenebilir ya da dava açma süresi içinde doğrudan tam yargı davası açılabilir.
• Eylemden doğan zararlarda: Dava açmadan önce, eylemin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurulması zorunludur. İstemin reddi veya süresinde cevap verilmemesi üzerine dava açma süresi içinde dava açılır.

Uygulamada dikkat edilecekler

Kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken verdikleri zararlar için dava, görevliye karşı değil idare aleyhine açılır; idare daha sonra kusurlu görevliye rücu edebilir. Doğru idarenin hasım gösterilmesi ve sürelerin başlangıcının doğru belirlenmesi davanın sonucunu doğrudan etkiler. Zararınızı belgeleyen tüm kayıtları (fatura, rapor, yazışma) saklayın.

İlgili kavramlar

• İptal davası
• Hizmet kusuru
• Kamulaştırmasız el atma
• Manevi tazminat
• Rücu

Kaynaklar

1. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m. 2
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m. 12 ve m. 13
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 125
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 129