Ölünceye kadar bakma sözleşmesi nedir?

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım alacaklısının bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini bakım borçlusuna devretmeyi, bakım borçlusunun da bakım alacaklısına ölünceye kadar bakmayı ve onu gözetmeyi üstlendiği sözleşmedir. Uygulamada özellikle yaşlı veya bakıma muhtaç kişilerin, bakım karşılığında taşınmazlarını devretmesi şeklinde sık görülür.

Dayanak

Sözleşme Türk Borçlar Kanunu m. 611-619 arasında düzenlenmiştir. Miras hukukuyla yakından ilişkilidir; çünkü mirasbırakanın malları bu yolla mirasçılar dışındaki bir kişiye geçebilir.

Şekli

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi miras sözleşmesi şekline tabidir; yani resmî memur önünde ve iki tanığın katılımıyla yapılmalıdır. Bu şekle uyulmadan yapılan sözleşme geçersizdir. Devletçe tanınmış bir bakım kurumunun yetkili makamların belirlediği koşullara uyarak yaptığı sözleşmeler için ise yazılı şekil yeterlidir.

Tarafların yükümlülükleri

Bakım borçlusu, bakım alacaklısını durumuna uygun biçimde bakmak, gözetmek, hastalığında tedavisini sağlamak ve ona gereken özeni göstermekle yükümlüdür. Bakım alacaklısı ise sözleşmede kararlaştırılan malları devretmekle yükümlüdür.

Sona ermesi

Sözleşme, bakım alacaklısının ölümüyle amacına ulaşarak sona erer. Taraflardan biri için sözleşmenin sürdürülmesi çekilmez hâle gelmişse haklı sebeple feshedilebilir. Edimler arasında açık bir oransızlık bulunması ve karşı tarafın bağışlama amacı olmaması gibi hâllerde de kanunda fesih imkânı öngörülmüştür.

Miras hukuku bakımından önemi

Sözleşme karşılıklı edimler içerdiğinden kural olarak bağış gibi değerlendirilmez. Ancak bakım borçlusunun edimi ile devredilen malların değeri arasında açık bir oransızlık varsa ve gerçek amaç karşılıksız kazandırma ise, saklı paylı mirasçılar tenkis yoluna başvurabilir. Sözleşmenin aslında mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yapıldığı iddiası ise ayrı bir uyuşmazlık konusudur.

İlgili kavramlar

• Miras sözleşmesi
• Tenkis davası
• Saklı pay
• Muris muvazaası

Kaynaklar

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 611-619
2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 545, 565