Miras nasıl reddedilir?

Vefat eden bir yakınınızın borçları mal varlığından fazlaysa, mirası kabul ettiğinizde bu borçlardan kendi malvarlığınızla da sorumlu olursunuz. Bunu önlemenin yolu mirası reddetmektir. Ret, kanundaki kısa süre içinde mahkemeye yapılan bir beyanla olur.

Süre: üç ay

Yasal mirasçılar için ret süresi, mirasbırakanın öldüğünü öğrendiğiniz günden itibaren üç aydır. Mirasçı olduğunuzu daha sonra öğrendiyseniz ve bunu ispat edebilirseniz süre, öğrendiğiniz günden başlar. Vasiyetnameyle mirasçı atandıysanız süre, bu durumun size resmî olarak bildirildiği günden başlar. Önemli bir sebep varsa sulh hâkimi bu süreyi uzatabilir veya yeni bir süre verebilir.

Adım adım mirasın reddi

1. Terekeye dokunmayın. Vefat edenin banka hesabından para çekmek, aracını satmak veya mallarını kendinize mal etmek gibi işlemler, mirası kabul ettiğiniz anlamına gelebilir ve ret hakkınızı ortadan kaldırabilir. Olağan yönetim işleri ve vefat edenin işlerinin yürütülmesi için zorunlu olan işlemler ise mirası kabul anlamına gelmez.
2. Ret dilekçesi hazırlayın. Dilekçeye vefat edenin adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve ölüm tarihi ile kendi bilgilerinizi yazın. Ret beyanı kayıtsız ve şartsız olmalıdır: “Murisin mirasını kayıtsız şartsız reddediyorum.” “Borçlar ödenirse kabul ederim” gibi şartlı ifadeler kullanmayın.
3. Dilekçeyi sulh hukuk mahkemesine verin. Başvuruyu vefat edenin son yerleşim yerindeki veya kendi oturduğunuz yerdeki sulh hukuk mahkemesine yapabilirsiniz; ret, mirasın açıldığı yer mahkemesinin özel kütüğüne işlenir. Harç ve gider avansı yatırılır. Elektronik imzanız varsa UYAP Vatandaş Portalı'ndan da başvurabilirsiniz.
4. Beyanınız kayda geçirilir. Sulh hâkimi ret beyanınızı bir tutanakla tespit eder ve özel kütüğüne kaydeder. Gerekirse sizi dinlemek için duruşma günü verebilir.
5. Kararı saklayın. Vefat edenin alacaklıları size başvurursa veya icra takibi başlatırsa ret kararını göstermeniz gerekir.

Reddettiğinizde ne olur?

• Siz hiç mirasçı olmamışsınız gibi kabul edilirsiniz: Vefat edenin malından pay almazsınız ve kural olarak borçlarından sorumlu olmazsınız. Ancak vefat edenden ölümünden önceki beş yıl içinde bağış gibi karşılıksız değerler aldıysanız, alacaklılara karşı bu değer ölçüsünde sorumlu kalabilirsiniz.
• Ret kısmi olamaz. “Evi alayım, borçları reddedeyim” diye bir seçenek yoktur; miras bir bütün olarak reddedilir.
• Payınız kime geçer? Mirasçılardan yalnızca biri veya birkaçı reddederse, reddedenin payı onun çocuklarına geçer; bu durumda çocukların da ayrıca reddetmesi gerekir ve onlar için üç aylık süre reddi öğrendikleri günden başlar. Vefat edenin en yakın yasal mirasçılarının hepsi (örneğin eşi ve bütün çocukları) reddederse miras torunlara geçmez; sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir ve borçlar ödendikten sonra artan bir değer kalırsa hak sahiplerine verilir. Bütün çocuklar reddeder ama eş reddetmezse, çocukların payı eşe geçer. Bu yüzden borçlu bir mirasta aile olarak birlikte karar verin.
• Küçük çocuklar adına ret için mahkeme çoğu zaman çocuklara temsil kayyımı atanmasını ister; bu zaman alacağından erken başvurun.

Süreyi kaçırdıysanız: hükmen ret

Vefat eden kişinin öldüğü tarihte borçlarını ödeyemeyecek durumda olduğu açıkça belliyse veya resmen tespit edilmişse, miras kanun gereği reddedilmiş sayılır. Buna “hükmen ret” denir. Üç aylık süre geçmiş olsa bile, mirası kabul anlamına gelen işlemler yapmadıysanız asliye hukuk mahkemesinde dava açarak mirasın hükmen reddedildiğinin tespitini isteyebilirsiniz; bu dava bir süreye bağlı değildir. Davada, vefat edenin ölüm tarihindeki borçlarının mal varlığından fazla olduğunu ispat etmeniz gerekir.

Alacaklılar ne yapabilir?

Ret süresi dolmadan mirasçılar aleyhine, vefat edenin borçları için icra takibi yapılamaz. Mirası reddettikten sonra size bir ödeme emri gelirse, ret kararınızı göstererek ödeme emrinde yazan süre içinde (genel haciz yoluyla takipte yedi gün) icra dairesine itiraz edin.

İlgili maddeler

• Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) nasıl alınır?
• Yasal mirasçılar ve zümre sistemi nedir?
• Tereke tespiti nedir?

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 426, 605, 606, 608-615, 618
2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 53, 62