Tereke tespiti nedir?

Tereke tespiti, mirasbırakanın ölümüyle mirasçılara geçen mal, hak, alacak ve borçların (terekenin) mahkeme aracılığıyla belirlenmesidir. Mirasçılar çoğu zaman mirasbırakanın hangi bankada hesabı, hangi taşınmazı veya borcu bulunduğunu bilmez; tereke tespiti bu bilgilerin resmî kayıtlardan derlenmesini sağlar.

Dayanak

Terekenin korunmasına ilişkin önlemler Türk Medeni Kanunu m. 589 ve devamında düzenlenmiştir. Sulh hâkimi, mirasçıların veya ilgililerin istemi üzerine ya da kendiliğinden terekenin yazımı, mühürlenmesi, resmen yönetimi ve vasiyetnamelerin açılması gibi önlemleri alabilir. Bu işler çekişmesiz yargı niteliğindedir. “Tereke tespiti” uygulamada kullanılan bir adlandırmadır; başvuru, sulh hâkiminin terekenin korunması için alabileceği bu önlemler çerçevesinde değerlendirilir.

Nasıl başvurulur?

• Başvuru, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine dilekçeyle yapılır.
• Dilekçeye mirasçılık belgesi ve mirasçı olduğunuzu gösteren kayıtlar eklenir.
• Mahkeme; tapu müdürlükleri, bankalar, trafik tescil birimleri, sosyal güvenlik kurumu ve vergi daireleri gibi kurumlara yazı yazarak mirasbırakana ait kayıtları toplar.

Ne işe yarar?

• Mirası reddetme veya kabul etme kararını bilinçli vermenizi sağlar.
• Paylaşma, ortaklığın giderilmesi ve tenkis gibi davalarda terekenin kapsamını ortaya koyar.
• Veraset ve intikal vergisi beyannamesinin doğru hazırlanmasına yardımcı olur.

Uygulamada dikkat edilecekler

Mirası reddetmek için öngörülen üç aylık süre, tereke tespiti başvurusuyla kendiliğinden durmaz; ancak sulh hâkimi koruma önlemi olarak terekenin yazımına karar vermişse süre, yazımın sona erdiğinin mirasçılara bildirilmesiyle başlar. Önemli sebeplerin varlığında sulh hâkiminden ret süresinin uzatılması da istenebilir. Tereke borca batık görünüyorsa süreyi kaçırmamaya özen gösterin. Borçları da kapsayan ve sorumluluğunuzu sınırlayabilen bir inceleme istiyorsanız resmî defter tutulmasını talep etmeyi değerlendirebilirsiniz. Mirasçılardan biri tereke mallarını elinde tutuyorsa, terekenin mühürlenmesi veya resmen yönetimi gibi koruma önlemleri de istenebilir.

İlgili kavramlar

• Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)
• Resmî defter tutulması
• Mirasın reddi
• Miras ortaklığı (elbirliği)

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 589 vd., 606, 607, 615
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 382