İşverenin haklı nedenle feshi nedir?

İşverenin haklı nedenle feshi, işverenin kanunda sayılan sebeplerden birinin varlığında iş sözleşmesini bildirim süresi vermeden derhal sona erdirmesidir. Halk arasında tazminatsız çıkarma olarak da anılır; ancak her haklı fesih kıdem tazminatını ortadan kaldırmaz.

Dayanak

4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesi haklı nedenleri dört grupta sayar; hakkın kullanılma süresi 26. maddede düzenlenmiştir.

Haklı nedenler

• Sağlık sebepleri: İşçinin kendi kastı, düzensiz yaşayışı veya içki düşkünlüğünden doğan hastalık nedeniyle devamsızlığının ardı ardına üç işgünü veya bir ayda beş işgününü aşması; tedavi edilemeyen ve çalışmasında sakınca bulunan hastalık; diğer hastalık ve kaza hallerinde devamsızlığın bildirim süresini altı hafta aşması.
• Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller: İşvereni yanıltma, hakaret ve asılsız isnat, başka işçiye cinsel taciz, sataşma, işe sarhoş gelme, güveni kötüye kullanma veya hırsızlık, işyerinde yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve ertelenmeyen suç işleme, izinsiz ve haklı sebep olmaksızın ardı ardına iki işgünü, bir ay içinde iki kez tatil sonrası işgünü ya da bir ayda üç işgünü işe gelmeme, hatırlatılan görevi yapmamakta ısrar, iş güvenliğini tehlikeye düşürme.
• Zorlayıcı sebepler: İşçiyi bir haftadan fazla çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebep.
• Gözaltı veya tutuklama: Bu nedenle devamsızlığın bildirim süresini aşması.

Süre

Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanan fesih, işverenin olayı öğrendiği günden itibaren altı işgünü ve her halde olaydan itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır. İşçinin olayda maddi çıkar sağladığı hallerde bir yıllık süre uygulanmaz.

Sonuçları

Haklı fesihte ihbar tazminatı ödenmez. Kıdem tazminatı ise yalnız ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan fesihte ödenmez; sağlık, zorlayıcı sebep ve gözaltı gerekçeli fesihlerde şartları varsa ödenir.

Uygulamada dikkat edilecekler

İşçi, feshin kanundaki sebeplere uymadığını ileri sürerek dava açabilir; iş güvencesi kapsamındaysa işe iade yoluna gidebilir. Haklı nedenin varlığını ispat yükü işverendedir. Fesih bildiriminde gerekçenin açıkça yazılması ve delillerin (tutanak, kayıt, tanık) saklanması önemlidir.

İlgili kavramlar

• İşçinin haklı nedenle feshi
• Geçerli nedenle fesih
• Kıdem tazminatı
• İşe iade davası

Kaynaklar

1. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 25
2. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 26
3. 1475 sayılı İş Kanunu, m. 14