İş kazası nedir?

İş kazası, sigortalının kanunda sayılan durumlardan birinde meydana gelen ve onu hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olaydır. İş kazası hem sosyal güvenlik hakları hem de işverenin tazminat sorumluluğu bakımından önem taşır.

Dayanak

İş kazasının tanımı ve bildirimi 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesinde düzenlenmiştir. İşverenin önleme yükümlülükleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nda yer alır.

Hangi olaylar iş kazasıdır?

• Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
• işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,
• görevli olarak işyeri dışına gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
• emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
• işverence sağlanan bir taşıtla işe gidiş gelişi sırasında meydana gelen olaylar.

Bildirim

İşveren, iş kazasını o yerin kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu'na ise en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde bildirmek zorundadır. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olmuşsa süre, kazanın öğrenildiği tarihten başlar.

Sonuçları

• Sigorta yardımları: Geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm halinde hak sahiplerine gelir ve cenaze ödeneği.
• Tazminat: Kazada kusuru bulunan işverenden maddi ve manevi tazminat istenebilir; ölüm halinde yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Bu davalara iş mahkemesi bakar; Yargıtay uygulamasında, ölüm hâlinde işçinin yakınlarının açtığı davalar da dahil olmak üzere, iş kazasından doğan tazminat taleplerine kural olarak on yıllık genel zamanaşımı süresi uygulanır.
• Rücu: Kaza işverenin kastı veya iş güvenliği mevzuatına aykırılık sonucu olmuşsa, Kurum yaptığı ödemeleri işverenden geri ister.

Uygulamada dikkat edilecekler

İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk dava şartı aranmaz. Kaza tutanağını, sağlık raporlarını ve tanık bilgilerini saklayın; kazanın Kurum'a bildirildiğinden emin olun.

İlgili kavramlar

• Meslek hastalığı
• Destekten yoksun kalma tazminatı
• Manevi tazminat
• Sürekli iş göremezlik geliri

Kaynaklar

1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 13
2. 5510 sayılı Kanun, m. 16 ve m. 21
3. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 417 ve m. 146
5. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 3