Çekişmeli boşanma nedir?

Çekişmeli boşanma, eşlerin boşanmanın kendisi ya da nafaka, velayet, tazminat ve mal paylaşımı gibi sonuçları üzerinde uzlaşamadığı durumlarda açılan boşanma davasıdır. Anlaşmalı boşanmadan farklı olarak mahkeme, ileri sürülen boşanma sebebinin gerçekleşip gerçekleşmediğini ve tarafların kusur durumunu tanık, belge ve diğer delillerle araştırır.

Dayanak

Boşanma sebepleri Türk Medeni Kanunu'nda sınırlı olarak sayılmıştır. Özel sebepler; zina, hayata kast veya pek kötü ya da onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığıdır. Genel sebep ise evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır. Uygulamada çekişmeli davaların büyük bölümü bu genel sebebe dayanır.

Nasıl başvurulur?

• Dava aile mahkemesinde, aile mahkemesi bulunmayan yerlerde ise aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde açılır.
• Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
• Dilekçede boşanma sebebi, olaylar ve deliller açıkça gösterilmeli; nafaka, velayet ve tazminat talepleri de ayrıca belirtilmelidir.

Yargılama süreci

Yazılı yargılama usulü uygulanır: dilekçeler aşaması, ön inceleme, tahkikat ve sözlü yargılama. Tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz; hâkim boşanma sebebinin ispatlandığı kanısına varmalıdır. Dava sürerken hâkim, eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı için tedbir nafakası gibi geçici önlemleri kendiliğinden alır.

Sonuçları

Boşanma kararı kesinleşince evlilik sona erer ve eşler birbirinin yasal mirasçısı olmaktan çıkar. Kadın kural olarak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Kadın için evliliğin sona ermesinden itibaren 300 günlük bekleme süresi öngörülmüştür; bu süre kanunda belirtilen hâllerde mahkeme kararıyla kaldırılabilir.

Uygulamada dikkat edilecekler

Delillerin hukuka uygun yollarla elde edilmesi önemlidir; hukuka aykırı elde edilen deliller mahkemece dikkate alınmaz. Taraflar dava sırasında uzlaşırsa ve kanuni şartlar varsa dava anlaşmalı boşanmaya dönüşebilir.

İlgili kavramlar

• Anlaşmalı boşanma protokolü
• Evlilik birliğinin temelinden sarsılması
• Tedbir nafakası
• Boşanmada maddi ve manevi tazminat

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 132, 161-168, 169, 173, 181, 184
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 189
3. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun