Cayma hakkı nedir?

Cayma hakkı, tüketicinin kanunda öngörülen süre içinde, herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin kurduğu sözleşmeden tek taraflı olarak dönebilmesidir. Bu hak özellikle tüketicinin malı önceden göremediği veya ani satış baskısıyla karşılaştığı sözleşmelerde tanınmıştır.

Dayanak ve süreler

• Mesafeli sözleşmeler (internet, telefon, katalogla satış): on dört gün,
• iş yeri dışında kurulan sözleşmeler: on dört gün,
• tüketici kredisi sözleşmeleri: on dört gün,
• devre tatil ve uzun süreli tatil hizmeti sözleşmeleri: on dört gün,
• ön ödemeli konut satışı: on dört gün,
• taksitle satış sözleşmeleri: yedi gün,
• doğrudan satış sistemiyle (bağımsız temsilci veya distribütör aracılığıyla) yapılan satışlar: otuz gün.

Nasıl kullanılır?

Cayma bildiriminin süre içinde satıcıya veya sağlayıcıya yöneltilmesi yeterlidir. Bildirimi yazılı olarak veya e-posta gibi kalıcı veri saklayıcısıyla yapmanız ispat kolaylığı sağlar. Mesafeli sözleşmelerde süre, hizmetlerde sözleşmenin kurulduğu gün, mallarda ise malın teslim alındığı gün başlar; tüketici malı teslim almadan da cayabilir.

Sonuçları (mesafeli satışta)

• Tüketici, cayma bildiriminden itibaren on dört gün içinde malı geri gönderir.
• Satıcı, teslim masrafları dahil tahsil ettiği tüm ödemeleri, malın iade için belirtilen taşıyıcıya teslim edildiği tarihten itibaren on dört gün içinde, tek seferde ve masrafsız iade eder.
• Mal, satıcının ön bilgilendirmede belirttiği taşıyıcıyla gönderilirse iade masrafı tüketiciye yüklenemez; taşıyıcı belirtilmemişse tüketiciden iade masrafı istenemez.
• Tüketici, malı olağan şekilde kullanmasından doğan değişikliklerden sorumlu değildir.

İstisnalar

Tüketicinin kişisel ihtiyaçlarına göre hazırlanan mallar, çabuk bozulan ürünler, ambalajı açılmış ve hijyen açısından iadesi uygun olmayan ürünler, belirli bir tarihte yapılacak konaklama ve ulaşım gibi hizmetler, elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ile tüketicinin onayıyla cayma süresi bitmeden ifasına başlanan hizmetlerde cayma hakkı kullanılamaz. İstisnaların listesi yönetmelikte yer alır. Cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarlar için öngörülen istisna yürürlüğe girmeden 2025'te kaldırılmış; tescili zorunlu taşıtlar ve insansız hava araçları, canlı müzayede ve kurulumu yapılan mallara ilişkin istisnalar da Danıştay kararıyla iptal edilmiştir. Bu ürünlerde de, diğer istisnalardan birine girmedikçe cayma hakkı kullanılabilir.

Bilgilendirme yapılmazsa

Satıcı, cayma hakkı konusunda tüketiciyi bilgilendirdiğini ispatla yükümlüdür. Gerektiği gibi bilgilendirme yapılmamışsa tüketici on dört günlük süreyle bağlı olmaz; bu süre en geç cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.

İlgili kavramlar

• Mesafeli sözleşme
• İş yeri dışında kurulan sözleşme
• Tüketici kredisi
• Ayıplı malda seçimlik haklar

Kaynaklar

1. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 18, 24, 43, 47, 47/A, 48 ve 50
2. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği