Bono nedir?

Bono (emre yazılı senet; eski kanundaki adıyla emre muharrer senet), düzenleyenin belirli bir bedeli belirli bir vadede lehtara veya onun emrine ödeyeceğini kayıtsız ve şartsız olarak vaat ettiği kambiyo senedidir. Günlük hayatta “senet” denildiğinde çoğunlukla bono kastedilir; taksitli satışlarda, borç ilişkilerinde ve teminat amacıyla sıkça kullanılır.

Dayanak

Bono, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda (TTK) düzenlenmiştir. Kanunda bonoya özgü hüküm bulunmayan konularda, bononun niteliğine uygun düştüğü ölçüde poliçeye ilişkin hükümler uygulanır.

Şartları

Bir senedin bono sayılabilmesi için kanunda sayılan zorunlu unsurları taşıması gerekir:

• Senet metninde “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesi,
• Belirli bir bedeli kayıtsız ve şartsız ödeme vaadi,
• Vade,
• Ödeme yeri,
• Lehtarın, yani kendisine veya emrine ödeme yapılacak kişinin adı,
• Düzenleme tarihi ve yeri,
• Düzenleyenin imzası.

Bazı eksiklikleri kanun tamamlar: Vadesi yazılmamış bono görüldüğünde ödenir; ödeme yeri yazılmamışsa düzenleme yeri ödeme yeri sayılır. Buna karşılık bedel, lehtar, düzenleme tarihi veya imza gibi temel unsurlardan biri eksikse belge bono niteliği taşımaz; yine de adi bir borç belgesi olarak delil değeri bulunabilir.

Sonuçları

Bonoyu düzenleyen kişi, poliçeyi kabul eden muhatap gibi asıl borçlu olarak sorumludur. Bonoyu ciro edenler ve aval verenler de hamile karşı müteselsilen sorumludur. Hamil, vadesinde ödenmeyen bono için icra dairesinde kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatabilir; bu takipte borçlunun itiraz imkânları sınırlı, süreler ise kısadır.

Süre

Düzenleyene karşı bonodan doğan istemler vadeden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar. Hamilin cirantalara karşı başvuru hakları ise daha kısa sürelere tabidir ve kural olarak süresinde protesto çekilmesine bağlıdır.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Bedeli rakam ve yazıyla açıkça yazın; tarihi, vadesi veya bedeli boş bırakılmış senet imzalamayın.
• Teminat amacıyla verilen senetlerde bu amacı ayrı bir yazılı belgeyle kayıt altına alın.
• Hakkınızda bonoya dayalı ödeme emri geldiyse itiraz ve şikâyet sürelerini kaçırmamak için vakit kaybetmeden hukuki destek alın.

İlgili kavramlar

• Kambiyo senedi
• Poliçe
• Ciro
• Aval
• Protesto

Kaynaklar

1. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 776-779
2. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 749 (m. 778 yollamasıyla)
3. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 167 vd.