Hukuki dayanak: TBK 237 ve TMK 706 uyarınca taşınmaz satışı ve taşınmaz satış vaadi resmî şekilde, yani tapuda veya noterde yapılmadıkça geçerli olmaz. Ev henüz tapuya geçmemiş olsa bile, "tapu verilince size devredeceğim" içerikli bir anlaşma uygulamada çoğu zaman taşınmaz satış vaadi olarak değerlendirilir. Sözleşme bir hak devri olarak nitelendirilse bile, TOKİ'nin kendi devir işlemi ve onayı olmadan idareye karşı sonuç doğurmaz. Geçersiz bir sözleşmede taraflar birbirinden aldıklarını sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade eder (TBK 77). Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre bu iadede paranın yıllar içinde uğradığı değer kaybı hakkaniyete uygun bir denkleştirmeyle dikkate alınır; yani yalnızca ödediğiniz nominal tutarla sınırlı kalmayabilirsiniz.
Eski eşin borçları: Boşanılan eşin borcu, kural olarak kadının kendi malına haciz getirmez. Ev TOKİ kayıtlarında yalnızca kadının adınaysa, eski eşin icra dosyaları bu evi doğrudan etkilemez. Hak sahipliği eşler adına ortaksa durum farklı olabilir; bunu TOKİ kayıtlarından teyit etmek gerekir. Her durumda bu gerekçe, ödediğiniz paraları iade etme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Emsal: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 30.04.2025 tarihli, 2023/885 E., 2025/252 K. sayılı kararında, resmî şekilde yapılmadığı için geçersiz olan taşınmaz satışında verilen paranın sebepsiz zenginleşme hükümleri ve denkleştirici adalet ilkesi çerçevesinde iade edileceği belirtilmiş; "Geçersiz sözleşme gereğince, akdin düzenlendiği tarih itibariyle verilen paranın aynen iadesine karar verilmesi ise, enflasyon nedeniyle büyük adaletsizlikler doğurur." denilmiştir. Ödediğiniz paralar da bu ilkeyle güncellenerek istenebilir.
Ne yapmalısınız:
- Taksit dekontlarını, sözleşmenin aslını, elden ödemeye ilişkin belge veya mesajları saklayın; elden ödeme için tanıklarınızı belirleyin.
- Karşı tarafa noter ihtarnamesi gönderip devrin TOKİ nezdinde usulüne uygun tamamlanmasını, olmazsa ödediklerinizin iadesini isteyin.
- Anlaşma olmazsa ödediğiniz bedellerin denkleştirilerek iadesi için asliye hukuk mahkemesinde dava açabilirsiniz. Evi siz kullanıyorsanız karşı tarafın da kullanım bedeli isteyebileceğini hesaba katın.