Hukuki dayanak: 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'na tabi çıraklar İş Kanunu'nun 4. maddesine göre bu Kanun'un kapsamı dışındadır ve yalnızca iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık sigortasına tabidir; sizin yalnızca sağlık sigortanızın yatması bundandır. Ne var ki Yargıtay, çıraklık sözleşmesinde asıl unsurun meslek öğretimi olduğunu, kişi üretime bilfiil katılıp eğitim arka planda kalıyorsa çıraklık ilişkisinden söz edilemeyeceğini kabul eder. Bu hâlde 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesine göre hizmet tespiti davası açılır. Çalışmanız işçilik olarak kabul edilirse fesih için İş Kanunu'nun 17. maddesine göre altı haftalık ihbar süresine uyulması ya da ücretinin ödenmesi, bir yılı aşan kıdem için kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. İş Kanunu'nun 25. maddesine göre hastalık, ancak ihbar süresini altı hafta aşan devamsızlıkta haklı fesih sebebidir; üç günlük rapor bu kapsamda değildir. İş yeri otuz ve daha fazla işçi çalıştırıyor ve kıdeminiz altı ayı geçiyorsa bir ay içinde arabulucuya başvurup işe iade de isteyebilirsiniz.
Emsal: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 18.06.2025 tarihli, 2025/7789 E., 2025/10203 K. sayılı kararında, çırak olarak bildirilen kişinin durumunu incelerken "çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir." ilkesi benimsenmiş ve bu yönde araştırma yapılmadan verilen karar bozulmuştur.
Ne yapmalısınız:
- e-Devlet'ten SGK hizmet dökümünüzü ve mesleki eğitim merkezinden çıraklık sözleşmenizi alın; mesai saatlerinizi, ücret ödemelerini ve yaptığınız işleri gösteren mesaj, fotoğraf ve tanıkları toplayın.
- İşçilik alacakları için önce zorunlu arabuluculuğa başvurun; hizmet tespiti davası ise doğrudan iş mahkemesinde açılır, arabuluculuk şartı aranmaz. Bu dava için süre, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıldır.
- Yanık olayı bir iş kazasıdır; hastane kaydınız varsa SGK'ya ve ALO 170'e bildirin. Kaza tarihinden itibaren on yıl içinde tazminat istenebilir.
- İşten çıkarılma gerekçenizi ve tarihini yazılı olarak işverenden isteyin.
Henüz on sekiz yaşını doldurmadıysanız başvuruları velinizle birlikte yapmanız gerekir; baronun adli yardım bürosu bu tür dosyalarda ücretsiz avukat görevlendirebilir.