Hukukumuzda tarafların iddialarını ve delillerini belirli bir usul dahilinde bildirmesi esastır. HMK m. 119 uyarınca dava dilekçesinde her bir iddianın hangi delillerle ispat edileceğinin açıkça belirtilmesi zorunludur. Bununla birlikte HMK m. 121 gereğince elinizde bulunan belgelerin asıllarını veya örneklerini dava dilekçesine ekleyerek mahkemeye vermeniz, başka resmi kurumlardan celp edilecek evraklar için de bunların bulunabilmesini sağlayacak açıklamayı dilekçeye yazmanız gerekir.
Dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra, dilekçede delil olarak hiç bildirilmeyen yeni bir belgenin dosyaya getirilmesi iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı engeline takılır. HMK m. 140 gereğince yürütülen ön inceleme aşamasında ise sadece daha önce bildirilen deliller ele alınır; hâkimin verdiği süre ve ihtara rağmen sunulmayan ya da toplanması için gerekli açıklaması yapılmayan delillere dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır.
Bu usul kuralına ilişkin İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, E. 2022/1341, K. 2026/332, T. 25.02.2026 tarihli kararında, dava dilekçesinde delil olarak gösterilmeyen bir sözleşmenin iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı başladıktan sonra ön inceleme duruşmasında sunulmasının usulen dikkate alınamayacağını açıkça vurgulamıştır.
Dava açmadan önce ve dilekçe yazarken şu pratik adımlara dikkat etmeniz hak kaybını önleyecektir:
- İddianızı ispatlayacak sözleşme, fatura, banka dekontu, mesaj dökümü gibi elinizdeki tüm evrakları önceden eksiksiz olarak hazırlayın.
- Dava dilekçesinde her bir olayı maddeler halinde anlatın ve her iddianın altına dayanılan delili açıkça yazın.
- Elinizde olmayıp resmi kurumlardan, mahkemelerden veya bankalardan getirtilmesini istediğiniz kayıtlar için ilgili kurumun adı, dosya numarası veya tarih bilgilerini dilekçede mutlaka belirtin.
- Elinizdeki belgelerin örneklerini davalı sayısından bir fazla hazırlayarak dilekçe ekinde mahkemeye teslim edin.
Yargılamanın nihai sonucu ve delillerin değerlendirilmesi somut olayın belgelerine ve davanın niteliğine göre değişebileceğinden, sürecin bir avukat eşliğinde yürütülmesi önem taşır.