Uyuşmazlık
Krediyle edinilen işyerinin tasfiyesinde, mal rejimi içinde ve sona erdikten sonra yapılan kredi ödemeleri katılma alacağına nasıl yansıtılmalıdır? Kredi kapatma tutarı, taşınmazın güncel değerinden doğrudan indirilebilir mi? Hesaplamanın yapılması için hangi değerler ve belgeler belirlenmelidir? Boşanma davasından kısa süre önce devredilen aracın hangi tarihteki durumu ve değeri esas alınmalıdır? Bozma sonrası aracın değeri güncellenmeli ve talep miktarı gözetilmeli midir?
Olayın özeti
Taraflar katkı payı ve katılma alacağına ilişkin hükmü karşılıklı temyiz etmiştir. İşyerinin edinilmesinde kullanılan 30.000,00 TL tutarındaki 24 ay vadeli kredinin dokuz taksiti evlilik içinde ödenmiş, kalan borç 12.01.2009 tarihinde taşınmazın satışından elde edilen 20.398,55 TL ile kapatılmış; mahkeme bu tutarı 16.05.2019 tarihindeki 195.000,00 TL değerden doğrudan düşmüştür. Ayrıca 30.05.2007 tarihinde edinilen ve 29.11.2010 tarihli boşanma davasından dört gün önce satılan araç için devir tarihindeki değer üzerinden katılma alacağı hesaplanmıştır.
Mahkemenin değerlendirmesi
1) Kredi ödemelerinin dönemlere ayrılması: Bedelinin tamamı veya bir kısmı krediyle karşılanan malda eşlerin tasfiye alacakları, kredi geri ödemelerinin dönemine, miktarına ve taksit sayısına göre belirlenir. Edinilmiş mallara katılma rejimi sırasında yapılan ödemeler değer artış payı veya artık değere katılma alacağı doğurabilir; rejimin sona ermesinden sonraya sarkan ödemeler tasfiye konusu malın borcu olarak dikkate alınır.
2) Kredi borcunun oransal hesabı: Rejimin sona erdiği tarihte henüz vadesi gelmemiş ve ödenmemiş kredi borcunun toplam kredi borcuna oranı bulunur; bu oran satın alma bedeline ilişkin orana dönüştürülerek tasfiye tarihindeki rayiç değerle çarpılır ve bulunan borç rayiç değerden indirilir. Somut olayda, 30.000,00 TL tutarındaki 24 ay vadeli kredinin dokuz taksiti evlilik içinde ödenmişken, taşınmazın satış geliriyle kredi kapatılırken yatırılan 20.398,55 TL'nin 195.000,00 TL güncel değerden doğrudan düşülmesi hatalıdır. Peşinat ve evlilik içinde yapılan kredi ödemeleri, toplam kredi ödemelerine ve edinme değerlerine oranlanarak katılma alacağı hesaplanmalıdır.
3) Edinme bedeli ve finansman: Oransal hesaplama için malın satın alma bedeli, krediyle karşılanan tutar, eşlerin kredi dışındaki imkânlarıyla karşıladıkları tutarlar ve bunların oranları ayrı ayrı belirlenmelidir. Tasfiye tarihine, yani karara en yakın tarihe ait rayiç değer de ayrıca saptanmalıdır.
4) Tasfiye hesabında belge araştırması: İddia ve savunma çerçevesinde satın alma akit tablosu, tapu veya trafik kaydı, kredi sözleşmesi, kredi ödeme tablosu ve finans kuruluşu kayıtları getirtilerek değerlendirilmelidir. Gerektiğinde katkı olarak kullanıldığı ileri sürülen malvarlıklarına ilişkin belgeler de toplanmalı, hesaplamalar için uzman bilirkişiden veya bilirkişi kurulundan yardım alınmalıdır.
5) Tasfiye tarihi ve rayiç değer: Mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut edinilmiş mallar tasfiye edilir; kişisel ve edinilmiş malların rejimin sona erdiği andaki nitelik, seviye ve aşamaları esas alınır. Kural olarak tasfiye anındaki rayiç değer hesaba katılır ve Dairenin uygulamasında tasfiye tarihi karar tarihi olduğundan karara en yakın rayiç değer belirlenmelidir.
6) Devredilen aracın tasfiye değeri: Somut olayda boşanma davasından kısa süre önce satılan aracın devir tarihindeki değerinin esas alınması hatalı bulunmuştur. Araç, devredildiği tarihteki niteliği, seviyesi ve yaşı esas alınarak bozma sonrası yeni karar tarihindeki rayiç değeriyle değerlendirilmelidir; önceki kararın bozulmasıyla değer güncelliğini yitirdiğinden değer güncellenmeli ve katılma alacağı hesaplanırken talep miktarı gözetilmelidir.
Sonuç
Bölge adliye mahkemesi kararı, işyerinde peşinat ve kredi ödemelerine ilişkin oransal hesap yapılmaması ve araçta devir tarihindeki değerin esas alınması nedeniyle bu bölümler yönünden bozulmuş; bozma kapsamı dışında kalan bölümler, delillerin takdirinde yanlışlık görülmemesi ve kanuna uygun gerekçelere dayanılması nedeniyle onanmıştır. Duruşma için taraflar lehine karşılıklı 3.050,00 TL ücret takdir edilmiş, temyiz peşin harcının yatıranlara iadesine ve dosyanın ilgili bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine gönderilmesine oy birliğiyle karar verilmiştir.
Kararda değinilen mevzuat
- 4721 sayılı TMK 202/1
- 4721 sayılı TMK 235/1
- 4721 sayılı TMK 228/1
- 4721 sayılı TMK 227/1
- 4721 sayılı TMK 232
- 4721 sayılı TMK 239/1
Kaynak ve kullanım
Kararın tam metnini ayrı sekmede okuyabilirsiniz. Kaynak: Yargıtay resmî karar arama.
Karar, kendi uyuşmazlığı ve karar tarihindeki değerlendirmesiyle okunmalıdır. Sonraki mevzuat ve içtihat değişikliklerini, somut olayın koşullarını ve varsa karşı oyu ayrıca değerlendirin.
Benzer kararlar
- Yargıtay 8. HD. 2016/18097 E. 2018/12700 K. 15.05.2018 T.Mal rejimi sona erdikten sonra devredilen ve üçüncü kişilerce esaslı tadilat yapılan taşınmazın katılma alacağına esas tasfiye değerinin mal rejiminin sona…
- Yargıtay 2. HD. 2024/3358 E. 2025/2449 K. 06.03.2025 T.Mal rejiminin tasfiyesinde eşin babasına yaptığı banka havaleleri hangi koşullarda eklenecek değer sayılır? Havale miktarının düşüklüğü, gönderim zamanı ve…
- Yargıtay 8. HD. 2016/14281 E. 2018/17838 K. 24.10.2018 T.Mal rejiminin sona ermesinden önce diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla devredilen taşınmazların tasfiye hesabında hangi tarihteki değerlerinin esas…
- Yargıtay 2. HD. 2024/840 E. 2024/9571 K. 05.12.2024 T.Evlilik öncesinde bir kısmı peşin ve bir kısmı kredi ile alınan taşınmazın evlilik birliği içinde ödenen kredisi nedeniyle katılma alacağı hesaplanırken…
- Yargıtay 8. HD. 2020/2652 E. 2021/2575 K. 22.03.2021 T.Ölüme bağlı mal rejiminin tasfiyesinde ve artık değere katılma alacağında, mal rejiminin sona ermesinden önce hesaptan çekilen bedeller ile ölümden sonra…