Yetkili mahkeme nedir?

Yetkili mahkeme, görevli mahkeme türü belirlendikten sonra davanın hangi yerdeki mahkemede açılacağını gösteren kavramdır. Görev “hangi mahkeme?”, yetki ise “hangi yerdeki mahkeme?” sorusunu cevaplar.

Genel ve özel yetki

Kural olarak genel yetkili mahkeme, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesidir. Davalı birden fazlaysa dava, bunlardan birinin yerleşim yerinde açılabilir. Kanun bazı davalarda buna ek olarak özel yetkili mahkemeler öngörür:

• Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.
• Haksız fiilden doğan davalar; fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir.

Bu durumda davacı, genel ve özel yetkili mahkemelerden birini seçebilir.

Kesin yetki

Kesin yetki, kanunun bir davanın yalnızca belirli bir yer mahkemesinde görülmesini emretmesidir. Örneğin taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi, terekenin paylaşılması veya ölüme bağlı tasarrufların iptali ya da tenkisi gibi mirastan doğan davalarda mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir. Kesin yetki dava şartıdır; mahkeme bunu kendiliğinden gözetir ve taraflar anlaşarak başka bir yer mahkemesini yetkili kılamaz.

Yetki itirazı ve yetki sözleşmesi

Yetki kesin değilse, davalının yetki itirazını cevap dilekçesinde ilk itiraz olarak ileri sürmesi ve yetkili mahkemeyi göstermesi gerekir; aksi hâlde davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir. Yetki sözleşmesi ise ancak tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında, yazılı olarak ve belirli bir hukuki ilişki için yapılabilir. Bu nedenle tüketicilerle yapılan sözleşmelerdeki yetki şartları kural olarak geçerli değildir.

Uygulamada dikkat edilecekler

Yetkisizlik kararı verilirse, iki hafta içinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesini istemeniz gerekir; aksi hâlde dava açılmamış sayılır. Bu süre, karar kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmişse kesinleşme tarihinden; karar verildiği anda kesinse kararın, kanun yoluna başvurulmuşsa başvurunun reddine ilişkin kararın tebliğinden itibaren işler. Davalı sizseniz ve dava yetkisiz bir yerde açıldıysa, itirazınızı cevap süresi içinde yapmayı unutmayın.

İlgili kavramlar

• Görevli mahkeme
• Dava şartları
• İlk itirazlar
• Davanın açılmamış sayılması

Kaynaklar

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 6, 7, 10, 11, 12, 16, 17, 18, 19, 20, 114, 116